Rusland geiuml;soleerd met plan OVSE
Door onze redacteur Z.C.A. LUYENDIJK 
LISSABON, 3 DEC. Het Russische
voorstel de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE)
de belangrijkste rol te geven in een Europese veiligheidsstructuur,
krijgt weinig steun van de rest van Europa.
Dit is gebleken op de tweedaagse top van de OVSE in Lissabon. Rusland
wil met de OVSE een tegenwicht bieden aan de NAVO. Desondanks hebben de
54 landen van de OVSE vanmiddag besloten een ,,gemeenschappelijk
veiligheidsmodel'' te ontwikkelen, om ,,de veiligheid en stabiliteit in
Europa'' te bevorderen. In de slotverklaring van hun top, die vanmiddag
is geeuml;indigd, verklaren de landen zich ,,volledig te zullen
inzetten om vrede en welvaart te consolideren in het gehele
OVSE-gebied'' en om een duurzame vrede in Bosnieuml;-Herzegovina vast
te leggen. Wat precies in het veiligheidsmodel moet komen te staan is
nog niet duidelijk. Een meerderheid van de landen wil dat het
veiligheidsmodel niet in een verdrag wordt vastgelegd, maar in een
handvest.
De Amerikaanse vice-president, Al Gore, zei gisteren dat de OVSE zeker
geen ,,wettelijk raamwerk'' zou krijgen en slechts naast bestaande
structuren in Europa zou kunnen functioneren. In uiteenlopende
bewoordingen zeiden vele landen, waaronder Nederland, dat de OVSE een
goede rol vervult in samenwerking met organisaties als
de NAVO en de Europese Unie. Moskou kreeg uiteindelijk alleen steun van
de Witrussische president Loekasjenko, die even fel als de Russische
premier Tsjernomyrdin een uitbreiding van de NAVO
afwees, en van Frankrijk dat zich voorstander toonde van een bindend
verdrag waaronder een nog te vormen nieuw Europees veiligheidsmodel zou
moeten komen vallen. ,,Zeven jaar na de val van de Muur hebben we een
kans de Europese familie te herbouwen'', zei de Franse president Chirac.
De overige lidstaten van de OVSE zijn niet tegen de vorming van een
veiligheidsmodel, maar willen dit vastleggen in een handvest. De Duitse
Bondskanselier Kohl zei dat Europa niet de kans mocht laten liggen
,,samenwerking op te bouwen''. ,,Er kan alleen maar veiligheid in Europa
zijn met, en niet tegen de Russen'', zei Kohl.
De OVSE-landen verklaren zich loyaal aan de akkoorden van Helsinki en
het Handvest van Parijs voor mensenrechten. Democratische ontwikkelingen
zullen worden voortgezet. Beperking van wapenarsenalen blijft een
belangrijke taak van de OVSE. De landen verwelkomen de beslissing het
CFE-verdrag voor de beperking van conventionele wapens in Europa ,,aan
te passen'' aan de veranderde geo-politieke situatie in Europa na de
verdwijning van de Sovjet-Unie. De onderhandelingen, waarvoor in
Lissabon criteria werden vastgesteld, zullen in januari beginnen en naar
schatting anderhalf jaar duren.
De landen van de OVSE veroordelen gewelddadige oplossingen van politieke
problemen tussen landen en ethnische minderheden. De organisatie moet
zich actiever opstellen als beheerser van crises en deze sneller
oplossen wanneer ze zich voordoen. De OVSE moet zich daarnaast bezig
houden met economische problemen en met milieuvraagstukken, aangezien
deze kunnen leiden tot spanningen.
De slotverklaring werd opgehouden door de weigering van Azerbeidjan
akkoord te gaan met de door de OVSE aangedragen oplossing voor het
conflict rond de enclave Nagorno-Karabach. Azerbeidjan wil verdergaande
garanties voor de bevolking van de enclave.
De Amerikaanse vice-president maakte gisteren voor zijn vertrek uit
Lissabon duidelijk dat de voor midden volgend jaar geplande NAVO-top
waarop de uitbreiding van het bondgenootschap zal worden aangekondigd,
gewoon zal doorgaan. Hij kondigde aan dat de Amerikaanse president
Clinton naar Moskou zal gaan voor topoverleg met de Russische president
Jeltsin. De secretaris-generaal van de NAVO, Javier Solana, zei dat het
bondgenootschap zijn best zou doen de Russen ervan te verzekeren dat zij
van de uitbreiding van de NAVO niets hoeven te vrezen. De landen van de
Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa (OVSE) zijn het
gisteren ook eens geworden over een verlenging van de missie in Bosnie
voor ten minste een jaar.
