EU geeft Arafat steuntje in de rug
Door onze correspondent BIRGIT DONKER 
LUXEMBURG, 1 OKT. De Europese
Unie heeft de Palestijnse leider Yasser Arafat gisteren een steun in de
rug gegeven, vlak voor diens topontmoeting met de Israelische premier
Benjamin Netanyahu, vandaag en morgen in Washington over de crisis in
het vredesproces. Op weg naar de VS werd de Palestijnse leider in
Luxemburg ontvangen door de trojka van de Unie: de huidige, de vorige en
de komende EU-voorzitter. De Europese Unie gaf duidelijk te verstaan dat
Israel zich moet houden aan het autonomie-akkoord van Oslo. ,,We zoeken
sterke signalen van de Israelische regering dat ze het akkoord is
toegewijd en dat ze bereid is het toe te passen'', aldus de Ierse
minister van Buitenlandse Zaken, Dick Spring, die de bijeenkomst
voorzat. Met een aanvankelijk ongekende eensgezindheid in haar
buitenlands beleid, liet de Europese Unie zien dat ze een rol wil spelen
in het vredesproces in het Midden-Oosten. Waren de lidstaten vorige
maand nog verdeeld over een reactie op de Amerikaanse raketaanvallen op
Irak, nu leken ze unaniem in hun waarschuwing aan Israel.
Terwijl de Europese Unie enerzijds onderstreept dat de Verenigde Staten
niet voor de voeten moeten worden gelopen, neemt ze anderzijds een
duidelijk hardere houding in tegenover Israel dan de Amerikanen. Volgens
staatssecretaris Patijn, die namens Nederland bij het overleg met Arafat
aanwezig was, bleek dat de EU en de Palestijnse leider op dezelfde lijn
zitten. ,,De Israelische regering moet duidelijk maken dat ze
gecommitteerd is aan het vredesproces dat in Oslo is ingezet. Dat is
belangrijk om het vertrouwen te herstellen tussen de beide partijen.''
Vandaag bespreken de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU een
ontwerpverklaring over het Midden-Oosten, waarin een duidelijke
boodschap zit voor Israel. Uit het politiek vooroverleg bleek vanochtend
echter dat Duitsland problemen heeft met de krachtige taal van de tekst:
die zou averechts kunnen werken. Zo wordt gesteld dat het vredesproces
zeer zou zijn gebaat bij het sluiten van de toeristische tunnel in
Oost-Jeruzalem die vorige week zorgde voor ernstig Palestijns-Israelisch
geweld. Ook wordt Israel opgeroepen om geen actie te ondernemen die
wantrouwen kan wekken en om de economische druk op de Palestijnen te
verlichten. Diplomaten noemden het ontwerp eacute;&eacute;n van de
duidelijkste EU-uitspraken van de laatste tijd. De lidstaten van de
Europese Unie verbergen niet hun ergernis dat ze niet zijn uitgenodigd
in Washington, terwijl ze wel zo'n driekwart van de financieuml;le
steun aan de Palestijnse gebieden leveren. ,,Ik geloof dat de discussie
in Washington completer was geweest met de Europese Unie erbij
aanwezig'', verklaarde Spring. ,,Maar het belangrijkste is dat er
resultaten worden geboekt. Dat het vredesproces weer op gang komt. De EU
zal daarbij de rol spelen die nodig is.'' Vooral Frankrijk, dat zich
aanbiedt als tegenwicht voor de VS in het Midden-Oosten, betreurt dat
het niet in Washington is uitgenodigd. De Franse president Chirac had
gisteravond zijn minister van Europese Zaken, Michel Barnier, naar
Luxemburg gestuurd om Arafat de boodschap over te brengen dat hij altijd
welkom is in Parijs. De Palestijnse leider werd daarmee indirect
uitgenodigd voor een bezoek op zijn terugweg uit de VS.
Arafat van zijn kant bedankte de EU uitgebreid voor de ,,warme
bijeenkomst'' en het ,,constructieve gesprek''. De PLO-leider, die
aanvankelijk aarzelend stond tegenover de door de Amerikanen
georganiseerde top, verklaarde gisteren dat hij geen voorwaarden stelde
,,want vrede is een kostbaar doel''. Hij zei te hopen dat de bijeenkomst
zou leiden tot het sluiten van de omstreden tunnel, tot terugtrekking
van Israelische troepen uit Hebron en tot het herstel van vertrouwen aan
beide zijden. Arafat toonde de pers na afloop van de ontmoeting met de
EU-trojka een grote patroonhuls. ,,Kijk. Dit werd in de Israelische
helikopters gebruikt tegen onze burgers.'' De eensgezinde Europese inzet
voor het vredesproces in het Midden-Oosten komt op een moment dat het
met de economische en politieke samenwerking met de Arabische landen
niet echt wil vlotten. Zo worden vandaag op de bijeenkomst van de
EU-ministers van buitenlandse zaken associatieverdragen besproken met
Jordanieuml; en Egypte, waarover de laatste tijd geen akkoord kon
worden bereikt. Problemen veroorzaken met name de bepalingen over
grotere toegang van landbouwprodukten op de Europese markt, verbetering
van de positie van Jordaanse en Egyptische werknemers in de EU en over
een wederzijdse verplichting tot het terugnemen van onderdanen. 
