Israel blij met top in VS over crisis
Door onze correspondent  
TEL AVIV, 30 SEPT. De Israelische premier,
Benjamin Netanyahu, heeft gisteravond ,,met blijdschap'' gehoor gegeven
aan de Amerikaanse uitnodiging om morgen in Washington deel te nemen aan
een top, met onder anderen de Palestijnse leider Yasser Arafat, over de
crisis in het vredesproces. Arafat is vanmorgen naar Kairo gereisd voor
overleg met president Mubarak, die ook is uitgenodigd, evenals de
Jordaanse koning Hussein. De Palestijnse leider probeert Mubarak te
overreden met hem naar Washington te gaan om daar zijn volle steun te
geven aan het Palestijnse standpunt. Mubarak had tot vanmiddag niet
gereageerd. Koning Hussein heeft de uitnodiging onmiddellijk aanvaard.
Volgens een Palestijnse functionaris heeft Arafat om uitstel van het
topberaad in Washington gevraagd totdat ,,onduidelijkheden'' over de
agenda zijn weggenomen. Israels ambassadeur in Washington, Eliyahu Ben
Elisar, zei vanmorgen zich niet te kunnen voorstellen dat Arafat het
zich kan veroorloven geen gehoor te geven aan de invitatie van de
Amerikaanse president. Arafat reist vandaag uit Kairo nog naar Luxemburg
voor overleg met Europese ministers over Clintons topconferentie. Parijs
had eerder betreurd dat Europa, en dan met name Frankrijk, niet was
uitgenodigd in Washington. Frankrijk probeert zich de laatste tijd op te
werpen als tegenwicht voor de VS in het Midden-Oosten.
De Amerikaanse president maakte de top gisterochtend bekend, na een
weekeinde van intensief diplomatiek verkeer per telefoon tussen
Washington en de betrokkenen in het Midden-Oosten. De Amerikaanse
minister van Buitenlandse Zaken, Warren Christopher, waarschuwde in een
televisie-vraaggesprek tegen te hoog gespannen verwachtingen over de
gesprekken. ,,We moeten er geen wonderen van verwachten.''Volgens het
Witte Huis zal Clinton persoonlijk aan de gesprekken deelnemen. ,,We
moeten terugkeren tot het pad van de vrede, waarover we al zo'n lange
afstand hebben afgelegd'', aldus de president, die beloofde al het
mogelijke te zullen doen om de Israelieuml;rs en Palestijnen te helpen
een einde te maken aan het geweld. Over de Amerikaanse rol zei hij: ,,
We moeten al het mogelijke doen om het vredesproces te beschermen en
vooruit te helpen.'' Israel en de Palestijnen hebben de wereld de
afgelopen jaren laten zien dat ze vrede willen, aldus Clinton. ,,Ze
weten dat ze moeilijke keuzes moeten maken om dat doel te bereiken.''
De Egyptische president voelt zich door het initiatief van de
Amerikaanse president gepasseerd. Hij zou zelf het initiatief tot een
bemiddelingspoging tussen Israel en de Palestijnen hebben willen nemen.
Volgens berichten uit de Egyptische hoofdstad zou Mubarak zeker naar
Washington komen indien premier Netanyahu zich op voorhand zou
verplichten de nieuwe toegang tot de toeristische tunnel in
Oost-Jeruzalem, die vorige week het ernstigste Palestijns-Israelische
geweld ontlokte sinds de autonomie-akkoorden, te sluiten. De Israelische
leider heeft echter geen enkele indicatie gegeven daartoe bereid te
zijn. ,,Het is niet op mijn (onderhandelings)tafel'', zei hij
gisteravond in een tv-vraaggesprek met CNN. De tunnel is al sinds 1987
open, zij het met slechts eacute;&eacute;n toegang. Tegenover de
Amerikaanse president heeft Netanyahu zich verplicht de
vredesonderhandelingen met de Palestijnen te versnellen. Volgens
Israelische bronnen zou een succesvol verloop van de 'noodtop' in
Washington de komende twee dagen de voorloper zijn van
nieuwe, intensieve Israelisch-Palestijnse onderhandelingen over
uitvoering van de autonomie-akkoorden en daarmee gepaard gaande
gecompliceerde veiligheidsproblemen, met name in Hebron. Taba, de
Egyptische badplaats net ten zuiden van Eilat, wordt vandaag door
Israelische functionarissen genoemd als de plaats waar de
Israelieuml;rs en Palestijnen zich volgens de Camp-David-formule (het
Israelisch-Egyptische vredesoverleg in 1979) in conclaaf zouden gaan
totdat er resultaten zijn geboekt. Een dergelijke opzet is gisteren reeds bespro
ken tussen de Israelische onderhandelaar dr
Dori Gold en Mahmud Abbas (Abu Mazen), de Palestijnse architect van de
autonomie-akkoorden.
Politieke kringen in Jeruzalem zijn van oordeel dat Arafat van sluiting
van de toegang tot de tunnel geen halszaak heeft gemaakt omdat ,,hij
begrijpt dat Netanyahu op dat punt niet terug kan''. Volgens deze
kringen heeft Arafat de afgelopen dagen zoveel diplomatieke winst op
Israel geboekt dat hij voor deze concessie aan Netanyahu op belangrijke
tegenprestaties in Washington hoopt te kunnen rekenen. Israelische militaire kri
ngen in Tel Aviv leggen er de nadruk op dat de
betrekkelijke rust van gisteren in de Palestijnse gebieden bewijst dat
Arafat de zaak in de hand heeft als hij dat wil. De Palestijnse politie
trad gisteren op de Westelijke Jordaanoever tegen Palestijnse
demonstranten op. Arafat heeft volgens radio Israel de commandanten van
de 30.000 man sterke Palestijnse politiemacht strikte orders gegeven om
gedurende de top in Washington geen anti-Israelische demonstraties te
tolereren. Hij zou vrezen dat botsingen tussen Israelieuml;rs en
Palestijnen ten tijde van de top een negatieve invloed
hebben. Intussen heeft Israel als 'afschrikwekkende maatregel' tanks
tegenover verschillende Palestijnse plaatsen, onder andere Tulkarem en
Nablus geplaatst. Wegens de ,,potentieel nog zeer explosieve situatie''
heeft het Israelische leger de training gestaakt. Op last van de
militaire commandanten van de Westelijke Jordaanoever en Gaza zijn deze
gebieden vanaf vanmorgen voor zowel de buitenlandse als Israelische pers
tot gesloten gebied verklaard.
