'Kroongetuigen' in strafzaak tegen Etienne U.
Door MARCEL HAENEN en ARJEN VAN DER ZIEL
AMSTERDAM, 11 JUNI. Het openbaar ministerie heeft voor de strafzaak
tegen de van grootschalige hasjhandel verdachte Etienne U. afspraken
gemaakt met drie medeverdachten die als een soort 'kroongetuige' zullen
optreden.
Justitie volgt hiermee het voorbeeld van de Hakkelaar-zaak, waarin de
Amsterdamse rechtbank accepteerde dat het bewijsmateriaal tegen Johan V.
voor een groot deel afkomstig was van 'deals' die waren gesloten met
twee voormalige criminele compagnons van de Hakkelaar.
De gemaakte afspraken met de getuigen in de zaak U. - die door trawanten
'de generaal' van de hasjhandel wordt genoemd - is een belangrijke
doorbraak in het onderzoek naar de man op wie de politie sinds begin
jaren negentig jacht maakt. Justitie beschouwt de 42-jarige U. als de
opvolger van de in 1991 vermoorde K. Bruinsma. Het vorige onderzoek naar
U. eindigde in de IRT-affaire, toen de politie de bende probeerde te
infiltreren via het importeren van drugs.
De nu geworven 'kroongetuigen' zijn de 36-jarige Canadees J. A.en twee
Nederlanders, de 42-jarige F.van den E. en de 54-jarige J.W. De mannen
werden mei vorig jaar aangehouden na een uitgebreide undercover-operatie
van de Amerikaanse Drugs Enforcement Administration (DEA). De
verdachten zitten nu vast in het huis van bewaring van Jacksonville in
Florida.
De Haarlemse officier van justitie I. Gonzales heeft de getuigen
anderhalve maand geleden in Florida volgens een proces-verbaal van 27
mei in een zogeheten plea agreement toegezegd dat ,,hun
verklaringen niet tegen henzelf zullen worden gebruikt''. En ,,het OM
zal contra A. in deze zaak niet tot vervolging over gaan''. De gesloten
deals zijn volgens justitieuml;le bronnen ten onrechte niet, zoals
voorgeschreven in een richtlijn van het OM, voorgelegd aan de
procureurs-generaal en de centrale justitieuml;le toetsingscommissie.
In de OM-voorschriften van maart dit jaar, vastgesteld na het
Hakkelaar-proces, staat dat officieren geen strafrechtelijke immuniteit
mogen toezeggen ,,terzake van ernstige strafbare feiten''. Persofficier
van justitie Hemmes zegt dat de afspraken niet vallen onder de
richtlijn. Ze zijn volgens haar een uitwerking van een door justitie in
Amerika getroffen regeling. De advocaat A. Moszkowicz noemt die uitleg
nonsens. ,,De gemaakte afspraken hebben alle kenmerken van een
kroongetuigeregeling en hadden moeten worden aangemeld bij de
toetsingscommissie''. Ook advocaat H. Jahae noemt de gemaakte afspraken
procedureel onrechtmatig. Gonzales moet op verzoek van de advocaten
binnenkort bij de rechter-commissaris verantwoording afleggen over de
plea agreements. De drie kroongetuigen hebben in april tegenover
Nederlandse politiemensen, die naar Florida waren gevlogen, verklaringen
afgelegd over onder meer de smokkel van 100.000 kilo hasj uit Pakistan
met het schip The Great Alexander. De partij zou bestemd zijn
geweest voor Canada. Aangenomen dat de drugs van redelijke kwaliteit
waren, bedroeg de groothandelswaarde daar ongeveer 650 miljoen Canadese
dollars, ruim 900 miljoen gulden.
Volgens justitie was U. ,,de grote man achter deze partij''. De
Amsterdammer zou eigenaar zijn geweest van een deel van de hasj en zou
bovendien zorgdragen voor de aflevering en verkoop in Canada.
The Great Alexander voer vorig jaar april voor de kust van West-Afrika.
De hasj zou op zee worden opgesplitst en overgeladen op andere schepen,
die de drugs naar Canada moesten smokkelen. Een zekere 'kapitein Bobby',
in werkelijkheid DEA-agent John Burns, wierp zich op als 'afhaler'. Het
ging om een undercover-operatie met de codenaam: Operation Goodship
Lollipop. Het DEA-jacht Orcadia voer met ene Joe Gruppy aan
het roer naar de westkust van Afrika en nam 17.000 kilo hasj aan boord.
Gruppy bracht de drugs in Florida aan land. Vervolgens eiste kapitein
Bobby (DEA-agent Burns) een voorschot op zijn aandeel in de opbrengst.
Anders zou hij de hasj zelf in de Verenigde Staten verkopen. De beide
Nederlandse kroongetuigen, J.W. en F. van den E., vlogen naar Florida om
te praten met kapitein Bobby, die hen uitnodigde aan boord van de
Orcadia.
Wat ze niet wisten, was dat de DEA het jacht had voorzien van verborgen
video-apparatuur. Direct na de ontmoeting werden de beide mannen
gearresteerd op het parkeerterrein van de jachthaven. A. en twee andere
verdachten werden korte tijd later ook gearresteerd. De Amsterdamse
rechter-commissaris A. Faber vliegt waarschijnlijk in de tweede helft
van augustus met advocaten naar Florida om de 'kroongetuigen' te horen.
Etienne U. werd eind vorig jaar aangehouden op het vliegveld Charles de
Gaulle. Frankrijk leverde hem onlangs uit aan Nederland.
