Indonesieuml; stemt, onrust op Timor
Door onze correspondent FRANK VERMEULEN
JAKARTA, 29 MEI. Bijna 125 miljoen Indonesieuml;rs hebben vandaag hun
stem uitgebracht in de parlementsverkiezingen. Bij vuurgevechten met
rebellen op Oost-Timor zijn gisteravond zeker dertien mensen gedood.
Volgens de Oosttimorese politiechef kolonel Yusuf Muharam heeft de
politie vier rebellen gedood tijdens gevechten in de hoofdstad Dili, en
zouden er verder zeven burgers om het leven zijn gekomen in de plaats
Los Palos en twee in Baucau. De rebellen verzetten zich tegen de
annexatie van Oost-Timor door Indonesieuml; in 1975. De Oosttimorese
gouverneur, Joseacute; Abilio Soares, meldde verder dat negen soldaten
van het Indonesische leger bij een overval door rebellen om het leven
zijn gekomen. Volgens Soares zou het ook in Los Palos gaan om soldaten
en niet om burgers die zijn gedood.
De schietpartijen op Oost-Timor volgen op de meest gewelddadige
verkiezingscampagne in dertig jaar, die vorige week vrijdag werd
beeuml;indigd met meer dan 120 doden die vielen tijdens rellen en een
brand in een warenhuis in Banjarmasin, de hoofdstad van de provincie
Zuid-Kalimantan op het eiland Borneo.
De landelijke woordvoerder van de politie, generaal Nur Faizi, heeft
vanochtend gezegd dat afgezien van Oost-Timor de situatie in het land
kalm is. De maatregelen om de verkiezingen veilig te laten verlopen
waren dan ook tot het uiterste opgevoerd. In de straten van Jakarta
waren vanochtend karavanen van militaire trucks te zien, hier en daar
pantservoertuigen en in de lucht politie-helikopters.
Ook bij stemlokaal nummer 10 in de wijk Mampang, Zuid-Jakarta, stonden
vanochtend twee militairen om de veiligheid van de verkiezingen daar te
waarborgen. Om kwart over acht, een kwartier na opening van de
stembussen, stonden al een paar honderd buurtbewoners, mannen, vrouwen
en vooral veel kinderen, te kijken naar het schouwspel van de algemene
verkiezingen. De lucht was gevuld met geroezemoes en de geluiden van
kakelende kippen, een huilende baby en af een toe een brommer die zich
door de smalle gangetjes van de buurt perste.
Onder een provisorisch afdak van bamboe en zeil zaten de drie
functionarissen van het stembureau aan een tafel. De middelste riep de
namen af, zijn collega's controleerden de oproepkaarten, die werden
ingeruild voor stembiljetten. Ongeveer zevenhonderd mensen hebben daar
tot twee uur in de middag hun stem uitgebracht. In heel Indonesieuml;
waren ruim driehonderdduizend van dit soort stembureaus ingericht.
De stembiljetten - voor de gemeenteraden, de provinciale raden en het
nationaal parlement - zijn voorzien van de symbolen van de drie
toegelaten partijen: de waringin-boom van de regeringspartij
Golkar, de ster van de pseudo-islamitische PPP en de wilde stier van de
christelijk/nationalistische PDI. Het was de bedoeling dat de bijna 125
miljoen overwegend analfabetische stemgerechtigden het symbool van de
partij van hun voorkeur doorboren in de beslotenheid van het stemhokje.
Vanochtend was het aman, veilig, volgens een paar mannen die
stonden te wachten op hun beurt. Ze wezen op de twee aanwezige soldaten.
,,Er zijn ook veiligheidsfunctionarissen in burger'', meldde een
zakenman, die daar ook zijn stem uitbracht. Op de vlakbij gelegen
doorgaande grote weg, Warung Buncit, werd tijdens de campagne
twee weken geleden, een van de grotere veldslagen geleverd tussen
ordetroepen en aanhangers van de PPP. ,,Dit is typische  PPP-buurt, de
meeste mensen hier zullen wel op die partij stemmen'', aldus de
zakenman. De mensen reageerden echter afhoudend op de vraag naar de
partij van hun voorkeur. ,,PPP? Heel goed mogelijk'', was alles wat ze
kwijt willen.
In de wijk Lebak Bulus, nog meer naar het zuiden gelegen, was men om
drie uur vanmiddag, lokale tijd, al klaar met het tellen van de stemmen
in een stembus. Dit stemlokaal was gelegen op een open veldje tussen de
bebouwing. Hier weer dezelfde functionarissen als vanochtend in Mampang: het hoo
fd van het stembureau met zijn
secondanten, drie controleurs van de toegelaten politieke partijen en
erg veel publiek. De mensen uit de buurt volgden het ritueel van het
tellen van de stemmen. Het hoofd van het stembureau viste steeds
biljetten uit de stembus, hield deze tegen het licht om te zijn waar het
gaatje van de spijker zat, en riep het nummer van de betreffende partij.
In Lebak Bulus was dat overwegend PPP: de eerste stembus die geleegd
werd bevatte 373 stemmen, waarvan er 280 voor de PPP, 88 voor Golkar, en
5 voor PDI waren uitgebracht. Bovendien waren er ook 17 biljetten
ongeldig gemaakt. Toen de uitslag bekend werd gemaakt ging een gejuich
op.
De vrees van politieke analisten is dat dit gejuich kan omslaan in
geweld als bij de officieuml;le bekendmaking van de uitslag de indruk
ontstaat onder het PPP-electoraat dat er met de resultaten is geknoeid.
De voorlopige eindstand wordt morgen, 24 uur na sluiting van de
stembussen, verwacht. Bekend is dat alleen de president, de
vice-president, de opperbevelhebber van het leger en twee ministers
direct toegang hebben tot de computers waar de uitslagen op binnenkomen.
Het pad van de resultaten van de stembureaus op weg naar de definitieve
uitslag is lang en glibberig, zoveel wordt duidelijk uit onderzoek van
Alexander Irwan. Hij constateerde twee jaar geleden in een boek over de
verkiezingen van 1992 dat bij die gelegenheden in duizend gevallen was
geknoeid. 
