Rusland beeuml;indigt nucleaire dreiging
Door onze correspondent BIRGIT DONKER
PARIJS, 27 MEI. Rusland zal zijn kernraketten niet langer op de zestien
NAVO-landen richten. Die belofte deed de Russische president, Jeltsin,
vanmorgen in Parijs tijdens een bijeenkomst met de leiders van de
NAVO-landen.
Op het Elyseacute;e-paleis in Parijs hadden Jeltsin en de zestien
staatshoofden en regeringsleiders van de NAVO-landen even eerder de
onlangs overeengekomen 'Stichtingsakte' over de toekomstige betrekkingen
tussen Rusland en het Atlantisch bondgenootschap ondertekend.
Na tekening van de overeenkomst en een toespraak van de Amerikaanse
president, Clinton, vroeg Jeltsin onverwachts het woord en deed zijn
belofte, die op applaus werd onthaald.
De ondertekening vandaag van de akte tussen NAVO en Rusland heeft grote
symbolische waarde. Het wordt gezien als het definitieve einde van de
Koude Oorlog en het begin van een periode van samenwerking tussen de
voormalige vijanden. Conform de Russische wens werd de akte ondertekend
tijdens een aparte ceremonie op hoog niveau en niet in de marge van een
NAVO-top, begin juli in Madrid, waarop de eerste Oosteuropese landen
worden uitgenodigd voor toetreding. Het akkoord is direct van kracht
geworden en hoeft niet te worden geratificeerd.
Tijdens de ondertekeningsceremonie werd vooral uitgekeken naar de
woorden van de Russische president. In zijn toespraak voorafgaand aan de
ondertekening was Jeltsin opvallend constructief. Hij noemde het akkoord
met de NAVO, dat Rusland moet verzoenen met de geplande NAVO-uitbreiding
naar het Oosten, een ,,overwinning voor de rede''. Hij stelde dat
Rusland nog altijd tegen NAVO-uitbreiding is, maar loofde het bondgenootschap vo
or de wil om een overeenkomst met Moskou
te bereiken. ,,Het waren moeilijke onderhandelingen'', gaf Jeltsin toe.
President Clinton noemde het ondertekenen van de akte een mogelijkheid
om een vrij en open Europa te scheppen. ,,Ons eerste gezamenlijke doel
is een vreedzaam, democratisch en verenigd Europa'', aldus Clinton. Hij
noemde de NAVO een succesorganisatie en de sterkste organisatie ,,die
niet langer tegen een blok is maar voor de veiligheid van alle landen
van Europa''. Clinton bedankte
NAVO-secretaris-generaal Solana voor de ,,briljante, vasthoudende en
altijd goedgehumeurde inspanningen'' waarmee deze de onderhandelingen
namens de NAVO leidde.
Een opvallend vrolijke Jeltsin maakte van de ceremonie een show. Hij
stak voortdurend zijn duim in de lucht, haalde even diep adem voordat
hij zijn handtekening onder de akte zette en zoende secretaris-generaal
Solana na de ondertekening.
Frankrijk had de feestzaal van het Elyseacute;e beschikbaar gesteld
voor de plechtigheid. Tussen de spiegels, kroonluchters en gobelins
wapperden op grote schermen de vlaggen van alle NAVO-landen en Rusland.
De Franse president Chirac stelde dat de akte een einde maakt aan het
akkoord van Jalta over de veiligheid in Europa dat na het einde van de
Tweede Wereldoorlog werd getekend. Dit verdrag, waarvoor Frankrijk niet
was uitgenodigd, is in Parijse ogen altijd verkeerd geweest. ,,Frankrijk
heeft vanaf het begin, bij monde van generaal De Gaulle, deze
tegennatuurlijke verdeling geweigerd'', aldus Chirac.
Na ondertekening van de Stichtingsakte kregen alle zestien staatshoofden
en regeringsleiders vijf minuten om een toespraak te houden. Volgens
protocol kwamen eerst de Amerikaanse president Clinton en de Turkse
president Demirel, omdat zij staatshoofd zijn, vervolgens de
regeringsleiders naar ancieuml;nniteit, dus de Duitse bondskanselier
Kohl als eerste, de Britse premier Blair als laatste en daarna Canada
dat werd vertegenwoordigd door minister Irwin. Daarna kwam een lunch van
de staatshoofden en regeringsleiders op het Elyseacute;e. Om drie uur
's middags zou de bijeenkomst worden afgerond en zouden veel deelnemers
naar Nederland reizen voor de herdenking van de Marshall-hulp die
vijftig jaar geleden op gang kwam.
Aan de ceremonieuml;le plechtigheid van vandaag was in Parijs al enig
politiek overleg voorafgegaan. Clinton had vanmorgen m negen uur een
onderhoud met Chirac. De Russische president Jeltsin was gisteravond al
op het Elyseacute;e, voor een onderhoud met het Franse staatshoofd en
een diner waarbij ook de echtgenotes mochten aanschuiven. De Amerikaanse
minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, lunchte gisteren
met haar Franse collega Herveacute; de Charette en dineerde met haar
Russische ambtgenoot Jevgeni Primakov. Secretaris-generaal Solana
overlegde gisteren met president Chirac. Hij zei na afloop, behalve over
de ,,historische dag'' van vandaag, ook te hebben gesproken over het
Frans-Amerikaanse meningsverschil over het zuidelijk NAVO-commando in
Napels. Dat commando, nu in handen van een Amerikaan, zouden de Fransen
willen toekennen aan een Europeaan. Het vandaag getekende akkoord tussen
Rusland en de NAVO kwam er na vier maanden intensief onderhandelen.
Vorige week werd nog aan de tekst gewerkt om de Russische en de Engelse
versie te harmoniseren. De nieuwe relatie tussen de voormalige vijanden
komt vooral tot uitdrukking in een gezamenlijke permanente raad, die
binnen vier maanden bijeen moet komen. In deze raad zal worden overlegd
en besloten over onderwerpen van wederzijds belang. Over de bevoegdheden
van de raad zijn al interpretatieverschillen gerezen. Een NAVO-
functionaris wijst erop dat de raad zich vooral in de praktijk moet
bewijzen. 
