'Duitsland brengt EMU in gevaar'
Door onze redacteur ROEL JANSSEN
DEN HAAG, 22 MEI. Duitsland brengt een solide start van de Economische
en Monetaire Unie (EMU) in gevaar als het een controversieel plan
doorzet om de goudvoorraden van de Duitse Bundesbank te gebruiken voor
vermindering van het overheidstekort. ,,Dit plan geeft onrust'', zegt
minister Zalm (Financieuml;n) in een gesprek met NRC Handelsblad. Het
voornemen, vorige week gepresenteerd door de Duitse minister van
Financieuml;n Waigel, kan de geloofwaardigheid van Duitsland aantasten
en de deur open zetten voor andere landen om met oneigenlijke
maatregelen te voldoen aan de toelatingscriteria voor de Europese
gemeenschappelijke munt.
,,Ik kan me niet voorstellen dat Duitsland zich langs deze weg voor de
EMU wil kwalificeren wat betreft het begrotingstekort. Het baart mij
zorgen dat dit soort maatregelen wordt overwogen'', zegt Zalm. De
waarschuwing heeft extra gewicht omdat Zalm dit halfjaar voorzitter is
van de Europese raad van ministers van Financieuml;n. Hij wil op korte
termijn naar Bonn gaan om uit de eerste hand van minister Waigel te
horen wat de bedoeling is.
,,Duitsland moet op een nette manier aan de criteria voldoen'', aldus
Zalm. Hij voegt er direct aan toe: ,,Ik kan me niet voorstellen dat
Duitsland zijn reputatie van degelijkheid in de waagschaal zal stellen.
Ik vertrouw erop dat Duitsland niet door een eenmalige winstuitkering
van de Bundesbank maar door beperking van de uitgaven en hogere
belastingen aan het doel van een tekort van maximaal drie procent over
1997 zal voldoen.'' Zalm denkt onder meer aan een eerder voorgestelde,
maar uiteindelijk afgewezen verhoging van de benzine-accijns in
Duitsland.
Een besluit om het begin van de EMU uit te stellen is volgens Zalm niet
aan de orde.
De kritiek van Zalm richt zich op het voorstel om de goudreserves van de
Bundesbank, de Duitse centrale bank, te herwaarderen. De marktwaarde van
het goud (55 miljard D-mark) is veel groter dan de boekwaarde (13
miljard D-mark). Een herwaardering van de reserves zou een enorme
boekwinst voor de Bundesbank opleveren. Aangezien de Bundesbank haar
winst afdraagt aan de schatkist, zou de Duitse overheid in
eacute;&eacute;n keer miljarden incasseren waarmee het overheidstekort
verlaagd zou kunnen worden. Door belastingtegenvallers en extra uitgaven
als gevolg van de werkloosheid dreigt Duitsland zich niet te
kwalificeren voor de toelatingseis van drie procent voor de EMU.
Zalm uit zijn bezorgdheid over Duitsland aan de vooravond van twee
belangrijke politieke bijeenkomsten. De Europese regeringsleiders en
staatshoofden komen morgen op uitnodiging van premier Kok in Noordwijk
bijeen voor een ingelaste onderhandelingsronde ter voorbereiding van de
Europese top in Amsterdam waar de hervorming van de Europese Unie met
een verdrag moet worden afgerond. Ook vindt morgen de jaarlijkse
algemene vergadering van de VVD, Zalms partij, plaats. Naar verwachting
zal VVD-leider Bolkestein zich daar kritisch uitlaten over de
onzekerheden over de EMU en zijn oproep herhalen dat Nederland slechts
moet meedoen als onverkort wordt vastgehouden aan een strikte
interpretatie van de toelatingscriteria tot de gemeenschappelijke munt.
Dit standpunt wordt overigens door het Nederlandse kabinet gedeeld.
In monetaire kringen worden de zorgen van Zalm over het Duitse goudplan
onderschreven. Naar verluidt is de Duitse Bundesbank ongelukkig met deze
gedachte. Zij vreest ook een vorm van geldverruiming die haaks staat op
het beleid van prijsstabiliteit. Waigel heeft eind vorige week in het
Duitse parlement verzekerd dat het voornemen om de waarde van de
goudvoorraden te herzien geen vorm van ,,creatief boekhouden'' is en met
grote omzichtigheid zal worden uitgevoerd om de financieuml;le
deugdelijkheid van de Duitse centrale bank te waarborgen. Voor de
herwaardering is in Duitsland een wetswijziging nodig.
Volgens Zalm staat Duitsland voor een politiek zware operatie van
bezuinigingen en lastenverhoging in de lopende begroting. ,,Het gaat om
de geloofwaardigheid van de Duitse opstelling'', zegt hij. ,,Minister
Waigel heeft andere landen altijd gewaarschuwd dat de criteria strikt en
duurzaam zullen worden toegepast. Dat geldt voor alle landen, ook voor
Duitsland en Nederland.''   Het is onmogelijk andere landen de maat te
nemen en zelf met de criteria een loopje te nemen, meent Zalm. ,,Alleen als je j
e zelf op een nette manier kwalificeert, kun je eisen
stellen. Anders ben je je morele gezag kwijt. Duitsland en Nederland
kunnen het zich niet permitteren dat de EMU een slechte start maakt, met
alle schadelijke gevolgen van dien.''
Hij besluit: ,,Het kan dan ook niet anders dan dat Duitsland het op een
nette manier doet. Daar vertrouw ik op.''
