'Bestrijders pest niet slagvaardig'
Door onze redacteuren GEERT VAN ASBECK en TOM-JAN MEEUS
DEN HAAG, 17 APRIL. De ambtelijke diensten die zijn belast met de
strijd tegen de varkenspest functioneren in een organisatie die ,,niet
goed werkbaar'' is.
Hun taken zijn ,,onduidelijk'', er is sprake van ,,versnippering'',
waardoor ambtenaren problemen op elkaar afschuiven en de
,,slagvaardigheid'' van de organisatie ,,goeddeels verloren is gegaan''.
Dit staat in het onderzoeksrapport 'Organisatie Veterinair Complex', dat
vorig jaar juni is opgesteld in opdracht van de ambtelijke top van het
ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV). Het stuk is
niet eerder door minister J. van Aartsen openbaar gemaakt. In het
rapport, geschreven door de Leidse hoogleraar bestuurskunde dr. A.
Bekke, wordt geadviseerd de betrokken diensten te reorganiseren. Dit
advies was bij het uitbreken van de varkenspest, 4 februari van dit
jaar, niet ten uitvoer genomen in afwachting van overleg met de
ondernemingsraad van het ministerie, aldus een woordvoerder van het
departement. Het rapport wordt ,,op hoofdlijnen'' gesteund door de
minister, aldus de woordvoerder, maar is nog niet uitgevoerd omdat
prioriteit wordt gegeven aan de bestrijding van de varkenspest. De
laatste weken is in de veeteeltsector en de vakpers kritiek geuit op de
wijze waarop het ministerie de crisis rond de varkenspest heeft
aangepakt. Zo is gebleken dat het vervoersverbod voor varkens in enkele
gemeenten te laat is uitgevaardigd door de Rijksdienst voor de keuring
van Vee en Vlees (RVV). De RVV wordt bovendien een dubieuze rol
toegedicht bij de problemen in het KI-station in Wanroij, waar sperma
van besmette varkens tegen de regels in werd geeuml;xporteerd. Van
Aartsen deed deze week aangifte bij justitie tegen de RVV, een dienst
van zijn eigen departement.
In het rapport van juni vorig jaar is al vastgesteld dat de
,,aansturing'' van de RVV ,,onvoldoende eenduidig'' is. Ook staat in het
advies dat ,,de RVV te zelfstandig opereert''. Over de Chief Veterinary
Officer (CVO), die een deel van de RVV onder zich heeft, wordt opgemerkt
dat hij ,,onvoldoende sturing en coouml;rdinatie (...) verzorgt''.
Daardoor komen onder meer zijn taken bij de ,,aansturing van de
uitvoering van dierziektebestrijding wisselend of onvoldoende tot hun
recht''.
Gisteren maakte minister van Landbouw Van Aartsen bekend dat alle biggen
van nul tot twee weken in de met varkenspest besmette gebieden afgemaakt
zullen worden. Het gaat om ongeveer honderdduizend biggen per week. Van
Aartsen vindt het noodzakelijk de jonge biggen te doden, omdat door de
overvolle varkensstallen het welzijn van de dieren in gevaar komt. Uit
een studie van de vakgroep agrarische bedrijfseconomie van de
Landbouwuniversiteit Wageningen blijkt dat als heel Nederland door de
varkenspest getroffen zou worden de totale schade kan oplopen tot 1,3
miljard gulden.
De Kamerleden Huys (PvdA) en Van der Linden (CDA) vinden dat de minister
zich over het door Bekke geconstateerde disfunctioneren van de
veterinaire diensten moet verantwoorden. De werkgeversorganisatie LTO
Nederland meent dat in het advies van Bekke terecht wordt gesteld dat er
nu sprake is van versnippering van taken. ,,Nu zijn er nog drie
generaals. Er moet eacute;&eacute;n generaal zijn die in tijden van
oorlog bevelen geeft'', aldus H. Boelrijk van LTO Nederland.
Bekke kreeg vorig jaar de onderzoeksopdracht na klachten vanuit Brussel
en de landbouwsector over het functioneren van de veterinaire diensten.
Zo signaleerde de Landbouwraad in Brussel ,,bezorgdheid en onrust'' over
de ,,onbegrijpelijkheid en ondoorzichtigheid van de organisatorische
opbouw'' van de diensten, aldus het rapport. In de sector werd de klacht
gehoord van een ,,onvoldoende binding tussen beleid, uitvoering en de
praktijk op de werkvloer''.
De kritiek ontstond nadat in 1993 een reorganisatie werd begonnen
waarbij de toenmalige Veterinaire Dienst werd opgesplitst en uitgesmeerd
over verscheidene diensten van het departement. Bekke stelt dat ,,de
omvang van het aantal (...) verantwoordelijke instanties op zich al een
belemmering [vormt] tot eenduidig en efficieuml;nt communiceren''. In
zijn advies stelt Bekke voor de eerdere reorganisatie goeddeels ongedaan
te maken. Eeacute;n leidinggevende functionaris krijgt alle veterinaire
taken onder zich en wordt in een nieuw te vormen directie ondergebracht.
