Strijd in Albanieuml; ook na compromis
TIRANA, 10 MAART. De rebellie in Zuid-Albanieuml; breidt zich uit,
ondanks een akkoord dat president Sali Berisha gisteren met de oppositie
bereikte. Dat akkoord voorziet in de vorming van een coalitieregering en
vervroegde verkiezingen.
Uit de steden Berat en Skrapari, beide in het zuiden van Albanieuml;,
zijn vandaag gevechten gemeld. Beide steden zijn door het leger
opgegeven. Er zijn berichten over doden en gewonden. Dit weekeinde
vielen de steden Gjirokasteuml;r en P&euml;rmet in handen van de
opstandelingen.
Berisha en de leiders van alle politieke partijen bereikten gisteren een
uit negen punten bestaand akkoord. De belangrijkste punten zijn de
vorming van een regering van nationale verzoening, waarin alle partijen
worden vertegenwoordigd, en vervroegde parlementsverkiezingen die
uiterlijk in juni onder internationaal toezicht moeten worden gehouden.
Het akkoord voorziet verder in een amnestie voor alle burgers en
militairen die betrokken zijn bij de opstand in het zuiden. Alle wapens
die ze hebben buitgemaakt moeten binnen een week worden ingeleverd. De
noodtoestand wordt versoepeld. In een post scriptum bij het akkoord
wordt de socialistische partij uitgenodigd weer aan het werk van het
parlement deel te nemen. De socialisten boycotten het parlement sinds de
verkiezingen van vorig jaar, die volgens internationale waarnemers waren
vervalst.
Het akkoord bevat vergaande concessies van Berisha: zaterdag nog had hij
deelname van de socialisten aan een coalitieregering uitgesloten. De
president is echter volgens waarnemers van mening veranderd onder de
druk van de rebellie in het zuiden, de onbetrouwbaarheid van zijn leger
en de druk van het buitenland: de afgelopen dagen
hebben delegaties van de Europese Unie (onder minister Hans van Mierlo),
de Raad van Europa en de OVSE (onder de Oostenrijkse ex-kanselier Franz
Vranitzky) met Berisha gesproken. Elk van deze delegaties heeft
aangedrongen op een politieke oplossing, de vorming van een
coalitieregering en verkiezingen. Zaterdag drong ook de Italiaanse
minister Lamberto Dini (Buitenlandse Zaken) daar in
een directe gesprek met Berisha op aan. Zelf zei Berisha gisteren over
zijn ommezwaai: ,,Gisteren was ik categorisch over de socialistische
partij. Maar er zijn morele overwegingen. Er is een morele verplichting
en soms moet je de moraal boven de wet stellen.''
Of de opstandelingen in het zuiden het compromis aanvaarden en hun
wapens inleveren, is voorlopig de vraag. Aan hun belangrijkste eis, het
aftreden van Berisha, is geen gevolg gegeven. De ex-generaal die zich
aan het hoofd van de rebellie in de stad Gjirokasteuml;r heeft
geplaatst, Agim Gozhita, zei dat hij aan die eis vasthoudt. Een van zijn
medewerkers zei: ,,Berisha heeft een heel slechte reputatie waar het het
houden van zijn woord betreft. We geloven hem niet.'' Ook in Vloreuml;
en Sarandeuml; lieten de leiders van de rebellie weten sceptisch te
zijn over het akkoord.
De rebellie in het zuiden heeft zich nog uitgebreid. Gisteren veroverden
opstandelingen de zuidelijke stad Peuml;rmet. Bij gevechten met politie
en leger vielen vijf doden. Zaterdag viel Gjirokasteuml;r, de
belangrijkste stad van Zuid-Albanieuml;, in handen van de rebellen, na
een vernederende nederlaag van het leger. De opstandelingen kwamen in
actie nadat met helikopters 120 elitesoldaten waren overgebracht naar de
kazerne even buiten de stad. Ze bestormden de kazerne. De soldaten namen
daarop de vlucht. Hun commandanten, twee generaals, werden door de
rebellen gevangen genomen en duizenden wapens vielen in handen van de
rebellen. Een deel van die wapens werd overgebracht naar Tepeleneuml;,
dertig kilometer ten noorden van Gjirokasteuml;r. De rebellen daar
werden aldus in staat gesteld hun greep op de stad te verstevigen.
Tepeleneuml; is de toegangspoort tot het zuiden van Albani&euml;:
 het beheerst alle wegen naar het zuiden. De gebeurtenissen in
Gjirokasteuml;r maakten opnieuw duidelijk dat president Berisha weinig
heeft aan zijn leger.
De leider van de rebellen in Gjirokasteuml;r, de gepensioneerde
generaal Agim Gozhita, heeft de opstandelingen opgeroepen alle
buitgemaakte wapens te verzamelen. Een van zijn medewerkers zei gisteren
dat de gevangen genomen generaals documenten bij zich hadden waaruit
blijkt dat ze de steden Sarandeuml; en Tepelen&euml; moesten aanvallen.
In Gjirokasteuml;r vielen een dode en drie gewonden tijdens een nacht
van wilde vreugde over de val van de kazerne.
In het zuiden van Albanieuml; is inmiddels een vluchtelingenstroom op
gang gekomen. Vierhonderd Albanezen staken bij Kakavia de grens met
Griekenland over. De Albanese grensbewaking en de douane hebben de benen
genomen. Alle vluchtelingen op een handvol na - die door de Grieken
werden teruggestuurd - hadden visa voor Griekenland. Enkele honderden
inwoners van de stad Sarandeuml; staken per boot over naar het Griekse
eiland Korfu. (Reuter, AP, AFP)
Onze correspondent in Rome voegt hieraan toe:
Italieuml; heeft laten weten dat Albanezen die naar Itali&euml;
vluchten, in principe zullen worden teruggestuurd. Volgens de regering
in Rome gaat het niet om politieke vluchtelingen. Enkele tientallen
Albanezen die de afgelopen dagen vanuit Vloreuml; met bootjes zijn
gevlucht naar de regio Apulieuml;, in de hak van de Italiaanse laars,
zijn dit weekeinde op de veerboot naar Durreuml;s gezet. De Italiaanse
marine heeft zaterdagmorgen opnieuw 33 mensen geeuml;vacueerd uit
Vloreuml;. Zij werden met helikopters opgepikt en daarna naar de
Zuiditaliaanse havenstad Brindisi gebracht. De operatie is uitgevoerd
met goedkeuring van de Albanese autoriteiten. Het ging om twaalf
Italianen en 21 Albanezen.
