


Het dilemma Milosevic





DE VOLHARDING van de dagelijks in de straten van Belgrado terugkerende
betogers dwingt respect af. Hun nominale doel is erkenning van de
overwinning door de verenigde oppositie in 14 van de 19 grotere steden,
waaronder de hoofdstad zelf, behaald bij de lokale verkiezingen van 17
november. President Milosevic heeft de uitslagen onmiddellijk ongeldig
verklaard. Die handelwijze en zijn weigering om de demonstranten zelfs
maar een haarbreed tegemoet te komen hebben inmiddels het regime zelf
tot doelwit gemaakt en de vraag doen rijzen of Milosevic als staatshoofd
zijn langste tijd heeft gehad.


Er zijn binnenlandse en internationale factoren die de regerende
socialisten nog wel enig respijt zouden kunnen geven. De oppositie is in
wezen verdeeld in vijf partijen, die weliswaar voor het moment een
verbond hebben gesloten, maar die niet over een gezamenlijk programma
beschikken om als alternatief voor de zittende macht te dienen.
Bovendien geldt voor de verzamelde oppositie hetzelfde als voor de
socialisten: het Servisch nationalisme is bindmiddel en stuwende kracht.
De weerzin tegen Milosevic in de steden is niet ingegeven door zijn
Groot-Servische ideeeuml;n maar door de offers die zijn oorlogen het
Servische volk binnen en buiten Servieuml; hebben opgelegd, door zijn
maniakale vasthouden aan de ongedeelde macht en door de
onverzoenlijkheid waarmee hij de oppositie is tegemoetgetreden.

Vanuit het buitenland, vooral van de kant van de Amerikaanse regering,
wordt druk geoefend op de machthebbers in Belgrado om zich te matigen.
Zoals juist deze week bleek heeft die druk maar betrekkelijk effect.
Niet alleen de aan hem loyale plattelanders, maar ook de oproerpolitie
heeft Milosevic, met gewelddadige gevolgen, ingezet om de betogers te
dwarsbomen. De Servische president beseft dat hij vooralsnog onmisbaar
is voor het slagen van de geallieerde vredespolitiek. De Servische
republiek van Pale vormt nog steeds een onverteerbaar brok dat de
vorming van een pluriforme staat in Bosnieuml; in de weg staat.
Milosevic valt als mede-ondertekenaar van het akkoord van Dayton
voorlopig niet weg te denken als makelaar in het Bosnische vredesproces.
Een andere regering in Belgrado zou vermoedelijk niet over de invloed
beschikken die de president nog altijd op zijn volksgenoten in
Bosnieuml; kan uitoefenen.


DE ONTWIKKELINGEN in Servieuml; verscherpen voor Amerikanen en
Europeanen het dilemma waarmee ze al vanaf de aanvang van hun bemoeienis
met voormalig Joegoslavieuml; zijn geconfronteerd. Het gerechtvaardigde
verlangen eerst de gewelddaden te stoppen om zich pas later in de
verantwoordelijkheid voor een en ander te verdiepen heeft hen ertoe
gebracht het met de belangrijkste aanjager van de ellende, Milosevic, op
een akkoordje te gooien. Maar die aanpak verliest snel aan spankracht nu
het regime in Belgrado ook in eigen land rechtsregels met voeten treedt,
het protest daartegen zonodig met geweld smoort en daarmee zijn
bruikbaarheid als geloofwaardig intermediair bezig is te verliezen.

Het onderzoek van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa) naar de gang van zaken bij de Servische verkiezingen is
bedoeld om het dilemma te ontwijken. Haar conclusie dat de uitslagen
rechtmatig waren kan worden uitgelegd als een gebaar tegenover de
betogers zonder dat Milosevic' politieke bestaan daardoor rechtstreeks
wordt bedreigd. Het gaat er ten slotte om een oplossing te vinden voor
in aanleg plaatselijk bepaalde ergernissen. Een, zij het late, erkenning
door het regime van de uitslagen van 17 november zou de oppositie een
kans geven om zich op lokaal niveau te bewijzen en Milosevic laten waar
hij is zolang dat met het oog op het vredesproces in Bosnieuml;
wenselijk wordt geacht. De man zelf heeft bewezen als het erop aankomt
de politiek als kunst van het haalbare volledig te beheersen.











