


Genen-ethiek





DE GENETISCH gemanipuleerde sojaboon is in de Nederlandse havens
gearriveerd, maar hij is minder enthousiast ontvangen dan de nieuwe
haring of sinterklaas, eveneens produkten van bio-industrie en
consumentisme. De nieuwe sojaboon smaakt niet anders en hij ziet er niet
anders uit. We worden er niet gezond of ziek van. Hij verbouwt alleen
gemakkelijker en efficieuml;nter. Aan de tienduizenden genen die de
plant al had is een gen toegevoegd waardoor een ras sojaplanten is
ontstaan dat resistent is tegen het bestrijdingsmiddel glyfosaat. Van
glyfosaat gaan alle planten dood, behalve de resistente sojaplanten. Bij
de oude sojaplant was er nog enig vakmanschap vereist bij de keuze van
bestrijdingsmiddelen, voor ieder type onkruid was er een apart
verdelgingsmiddel. De sojaboer met genetisch gemanipuleerde soja spuit
in totaal waarschijnlijk minder, maar kan zich beperken tot
eacute;&eacute;n middel. Dat middel wordt geleverd door de fabrikant
die ook de genetisch veranderde zaden levert.


Natuur en Milieu, Greenpeace en Milieudefensie hebben elkaar gevonden in
een gezamenlijke campagne. Daarin strijden de afkeer tegen grootschalige
technologische landbouw, de tegenstand tegen genetisch gemanipuleerde
organismen, de ongezondheid van bestrijdingsmiddelen en het recht op
produktinformatie van de consument om het hoofdargument. Dat maakt de
zaak er niet duidelijker op. Het roept zelfs de vraag op waarom de
nieuwe oogst sojabonen nu opeens weer het mikpunt van milieu-acties
moest worden.

 




BEZWAREN TEGEN de grootschalige landbouwtechnologie hadden, voor wie
daar tegen is, op ieder moment deze eeuw tot protesten kunnen leiden,
daarvoor hoefde de komst van de gen-veranderde sojaboon niet te worden
afgewacht. De tegenstand tegen genetische manipulatie zou centraal
moeten staan, maar sinds genetisch gemanipuleerde organismen de eerste
nuttige geneesmiddelen opleveren, kan geen maatschappelijk
georieuml;nteerde milieugroepering meer absoluut tegen genetische
manipulatie zijn. Nu richt men zich dan tegen genetische manipulatie
waar de consument niets aan heeft, want de nieuwe sojaboon is niet
lekkerder en gezonder. Dit argument belicht nog eens de kunstmatige
scheiding tussen producent en consument waarmee milieugroeperingen
tegenstellingen creeuml;ren.

In de protesten klinken verder de geluiden dat de gemanipuleerde bonen
ongezond zouden kunnen zijn, wegens het nieuwe gen of wegens resten
glyfosaat. Theoretisch is het niet goed denkbaar dat het nieuwe gen
schadelijk is. Proefdieren floreerden op de nieuwe soja. Het
achterblijven van bestrijdingsmiddelen heeft weinig met nieuwe
gen-technologie te maken, maar alles met de normale controle.

 




BLIJFT OVER het recht op informatie van de consument. Te verwachten is
dat er meer produkten op de markt komen die alleen genetisch zijn
veranderd om de produktie of het transport en de verwerking te
vergemakkelijken. Moet iemand op het etiket van een voedingsmiddel
kunnen lezen dat er genetisch gemanipuleerde sojabonen in zijn verwerkt,
ook als die bonen niet anders smaken en geen andere
voedingseigenschappen hebben dan de traditionele rassen sojabonen? Een
genetisch gemanipuleerde sojaboon wijkt alleen in idee af van een
sojaboon die op traditionele teeltwijze is veranderd.

Hoe ver zou de etikettering uit ethische overwegingen moeten gaan? Zou
die zich niet moeten uitstrekken buiten de genetisch gemanipuleerde
produkten? Moet op vleeswaren ook worden vermeld als er dode
dikbilstieren in zijn verwerkt? Wie er prijs op stelt moet
niet-gemanipuleerde soja kunnen kopen, maar dat kan op dezelfde manier
zoals nu produkten van de biologische landbouw worden
geeuml;tiketteerd. Het lijkt weinig zinvol om daar de grote massa
voedingsconsumenten mee lastig te vallen.











