


Mondialisering





ONDERNEMEN IS overnemen, tegenwoordig. Deze week kondigde post- en
telecombedrijf KPN, zeven jaar geleden nog een afdeling van het
ministerie van Verkeer en Waterstaat, een overname aan ter waarde van
2,7 miljard van het Australische luchtvervoerbedrijf TNT. Vervolgens
bleek het financieuml;le concern Fortis de gedoodverfde koper van de
zakenbank MeesPierson, een dochter van ABN Amro. Prijskaartje: tussen 2
miljard en 2,5 miljard gulden. De verkoop van MeesPierson is de grootste
afstoting ooit door een Nederlands bedrijf.


De twee transacties weerspiegelen de mondialisering van de economie, al
spreekt de overname door KPN meer tot de verbeelding dan de
overnamebesprekingen van de Benelux-instelling Fortis. De
overnamemachine van het Nederlandse bedrijfsleven draait op volle
toeren. De jarenlange loonmatiging, de reorganisaties in het
bedrijfsleven en de robuuste economische groei hebben de ondernemers
veel winst en een volle kas opgeleverd. De kas wordt nu aangesproken om
overnames te plegen, en als er geen geld is, dan staan beleggers op de
beurs en bankiers in Amsterdam, Londen en New York wel te popelen om het
geld te leveren. Bedrijven overnemen zet de koper op de (wereld)kaart,
en dat willen ondernemers liever dan nieuwe activiteiten in een
jarenlang proces van de grond af opbouwen. Een element van angst is niet
te negeren: wie niet jaagt, wordt gejaagd, is het credo van menige
manager.

KOPEN IS echter niet zonder risico's. Aan het eind van de jaren tachtig
moest menig kooplustige manager (bij Daf, HCS) de ambities bekopen met
een bankroet. Zij hadden te veel betaald, de markt verkeerd getaxeerd of
hun overname verkeerd gefinancierd. Voor KPN, dat nooit eerder zo ver
van huis zo'n groot bedrijf kocht, is de overname van TNT een testcase
voor ondernemerschap en bedrijfsbesturing.

Achter de kooplust van de managers gaat niet alleen persoonlijke ambitie
schuil, maar ook toenemende pressie van beleggers op het bedrijfsleven
om betere financieuml;le prestaties te leveren. KPN en Fortis laten dat
beide zwaar wegen in hun beslissing van kopen of niet kopen. Beleggers
dwingen niet alleen tot hogere prestaties, maar ook tot grotere
helderheid in de activiteiten. Zij willen duidelijkheid over wat de
onderneming en de verschillende dochterbedrijven werkelijk waard zijn.
Dat betekent niet alleen dat ondernemingen zich op hun kerntaken moeten
richten, maar ook dat zij meer informatie moeten geven dan nu nog vaak
het geval is.

NEDERLANDSE CONCERNS hebben wat dat betreft nog een lange weg te gaan.
Angelsaksische beleggers kijken bijvoorbeeld vreemd aan tegen het feit
dat ABN Amro jarenlang MeesPierson vasthield, terwijl de overlap in de
activiteiten tussen de twee alleen maar toenam. In feite werd het
rendement van de aandeelhouders van ABN Amro de laatste jaren gedrukt
door de zwakkere prestaties van MeesPierson. Ook KPN vinden zij een
vreemde constructie: wie combineert nu post-, telecom- en
kabelbedrijven? Elk heeft een eigen groeiperspectief met bijbehorende
waarde. Als de overname van TNT over een paar jaar succesvol is
gebleken, dan zal de roep toenemen om meer helderheid en bijvoorbeeld
het post- en vervoerbedrijf apart op de effectenbeurs te plaatsen.











