


Passief roken





VEERTIG JAAR rookte Grady Carter Lucky Strikes. Nu hij longkanker heeft
moet producent Brown and Williamson aan Carter 750.000 dollar
schadevergoeding uitkeren, zo bepaalde de Amerikaanse rechter vrijdag.
Het is de tweede keer dat de tabaksindustrie op de knieeuml;n moet.
Eerder dit jaar moest de industrie - die er prat op ging nooit een
rechtszaak te hebben verloren in de Verenigde Staten - al een gevoelige
juridische tegenslag incasseren. Liggett (de vijfde tabaksfabrikant in
Amerika) ging een schikking aan in een groepsgeding wegens
aansprakelijkheid voor tabaksprodukten. Deze schikking had een bij
uitstek praktische reden: het bedrijf is betrokken in een
overnamegevecht en in de bijzondere omstandigheden van dit geval
fungeert de getroffen schikking als een aantrekkelijke juridische
verzekeringspolis.


Het bereikte vergelijk kwam intussen ook neer op een stilzwijgende
erkenning dat nicotine een verslavend middel is. Recente onthullingen
uit de binnenkamers van de tabaksindustrie doen vermoeden dat de
sigarettenmakers dat eigenlijk ook best weten en zelfs een zekere
manipulatie van hun produkten niet schuwen. Vooral dat laatste steekt.
Dat een sigaret van tabak is (een grondstof die bepaalde natuurlijke
risico's heeft), neemt niet weg dat het ook een gefabriceerd produkt
is - met alle aansprakelijkheden van dien.

DE TABAKSINDUSTRIE mag dan tot voor kort goed hebben gescoord in de
rechtszaal, enkele jaren geleden kende een Amerikaanse
overheidsinstantie al wel een vergoeding toe aan de nabestaanden van een
verpleegster die was overleden aan longkanker na jarenlang passief te
hebben gerookt in de psychiatrische afdeling van een veteranenhospitaal.

In Nederland lokte de reclamecampagne 'Passief roken in perspectief' van
sigarettenfabrikant Philip Morris een afkeurend oordeel uit van de
Reclame Code Commissie. Er is van verschillende kanten geprotesteerd
tegen de vergelijking die daarin werd gemaakt tussen passief roken en
het eten van een koekje per dag en het drinken van gechloreerd water. De
sigarettenfabrikant verklaarde dat het hem er alleen om was te doen een
,,brede discussie'' op gang te brengen onder het motto ,,het lijkt wel
of er bijna iedere dag opnieuw iets wordt ontdekt dat een zeker risico
voor de gezondheid inhoudt''.

De Reclame Code Commissie vindt dat Philip Morris de diverse risico's
verkeerd heeft weergegeven en noemt de advertenties misleidend. Het
college erkent dat het hier gaat om reclame voor denkbeelden. MENINGEN
KUNNEN echter nog zo afstotelijk zijn, het blijft gevaarlijk een
bepaalde opvatting in de ban te doen. Dat is geen vrijbrief om feiten te
verdraaien. Philip Morris was overigens zelf al gestopt met de omstreden
campagne. De reactie in Nederland was nog niets vergeleken met die in
Frankrijk. Daar beval de staatssecretaris van Volksgezondheid de
nationale commissie tegen het roken om een strafklacht tegen de
sigarettenfabrikant aanhangig te maken. Als Philip Morris de risico's
van passief roken beoogde te relativeren, dan heeft zijn
advertentiecampagne in elk geval averechts gewerkt. De gemoederen zullen
op scherp staan wanneer de Tweede Kamer na de vakantie de nota
Tabaksontmoedigingsbeleid van het kabinet bespreekt. Spitsvondigheden
baten niet, al is over de principieuml;le kanten van de keuze van
riskante genotsmiddelen het laatste woord nog niet gezegd. En dat is op
zichzelf een aanmoediging voor meacute;&eacute;r meningsuiting en niet
voor minder.











