


Een jaar Srebrenica





EEN JAAR GELEDEN viel Srebrenica. Er is alle reden daarbij stil te
staan. Nederlandse eenheden vormden het VN-vredesdetachement ter plaatse
dat door de troepen van generaal Mladic samen met de moslim-enclave
onder de voet werd gelopen. Het Nederlandse tekort en de rol van de
bondgenoten en de VN houden de gemoederen terecht nog steeds bezig. De
eerste gedenkdag van Srebrenica wordt vooral gekenmerkt door de
gruwelijke opdracht de etnische zuivering die zich daar heeft voltrokken
aan het licht te brengen en van een internationale reactie te voorzien.


Juist op de dag van Srebrenica wordt de beslissing verwacht van het
Internationaal Straftribunaal voor het voormalige Joegoslavieuml; in
Den Haag over een internationaal arrestatiebevel tegen Mladic als
militaire leider en Karadzic als politieke leider van de Bosnische
Servieuml;rs. Dit hof kreeg vorige week bewijsmateriaal voorgelegd over
het vooropgezette en systematische karakter van de etnische zuivering.
En deze week zijn in de omgeving van de voormalige moslim-enclave zelf
weer grootscheepse opgravingen begonnen om de executieplaatsen bloot te
leggen.

 




SREBRENICA VORMT EEN belangrijk draaipunt tussen het vredesmechanisme
van Dayton en de processen voor het Haagse tribunaal. Ook als het hof
zou afzien van een internationaal arrestatiebevel zijn Karadzic en
Mladic, tegen wie al wel een gerechtelijk onderzoek is geopend,
hoofdfiguren in de berechting van oorlogsmisdaden die de VN hebben
gelast. En het Akkoord van Dayton ontzegt degenen die onder verdenking
van oorlogsmisdaden staan deelname aan de nieuwe structuren. Na
verkiezingen deze herfst moeten deze de terugkeer naar normalere
toestanden inluiden eacute;n de geleidelijke terugtrekking van de
internationale troepenmacht mogelijk maken.

Dit scenario dreigt op losse schroeven te worden gezet door het
aangeklaagde duo. Dit heeft door het hele conflict heen een duister
spoor van onbetrouwbaarheid, manipulatie en chantage getrokken.
Voortzetting van de greep van de twee leiders op het bewind in Pale
dreigt de verkiezingen tot een charade te maken. Het onderzoeksbevel van
het tribunaal tegen Karadzic en Mladic als aanstichters en organisatoren
van de etnische zuiveringen herinnert er aan dat er meer nodig is, wil
het Dayton-mechanisme werkelijk een kans krijgen.

Dit stelt de geallieerden voor een lastig dilemma. De troepen van de
interventiemacht hebben tot dusver de uitdrukkelijke instructie gekregen
niet actief op zoek te gaan naar oorlogsmisdadigers om het fragiele
evenwicht niet in gevaar te brengen. De recente topconferentie in Lyon
van de G-7, een groep van zeven industrielanden, heeft met nieuwe
sancties gedreigd als Karadzic niet uit zijn publieke functies zou
stappen. Maar de top verbond daaraan geen uiterste datum.

 




EEN ARRESTATIEBEVEL VAN het tribunaal zou een aanknopingspunt kunnen
opleveren voor het instellen van een speciaal arrestatieteam,
bijvoorbeeld door de zogeheten Contactgroep van grote mogendheden
(waaronder Rusland). Aan de andere kant groeit ook de aandrang een
speciale uitzondering te maken op de regel dat het tribunaal niet mag
oordelen bij verstek. Berechting bij verstek kan de druk op Karadzic en
Mladic ongetwijfeld vergroten. Maar een lege beklaagdenbank zou deze
eerste serie internationale strafprocessen na Neurenberg en Tokio geen
goed doen.











