


Nogmaals varkens





HET VERBOD OP   de verbeelding van de destructie van jonge biggen en het
verbod op een ongehinderde controle van het vernietigingsproces door de
Inspectie van de Dierenbescherming betekenen een dieptepunt in de
bestrijding van de varkenspestepidemie. Een opeenvolging van
calamiteiten heeft de overheid in het nauw gedrongen en het bekende
gezegde over de kat is vervolgens op haar van toepassing geworden. De
oorzaken van het falen zijn uiteenlopend: de ziekte is zeer
besmettelijk, de bedrijfstak gedraagt zich al jaren rebels, niet alle
expertise was bij het uitbreken van de epidemie aan de minister bekend,
waardoor noodzakelijke maatregelen uitbleven, de intensieve mesterij
houdt onvoldoende rekening met de aan deze bedrijfsvorm verbonden
risico's, de Europese handelspolitiek houdt een beschikbare
bestrijdingsmethode van de pest, namelijk vaccinatie, tegen.


Paradoxaal genoeg heeft de bedrijfstak zich gekeerd tegen een beleid dat
hij zelf mede heeft vormgegeven en dat de overheid bewust een
controlerende en regulerende taak geeft tot ver buiten het gebied van de
volksgezondheid en de directe consumptie. Marktbescherming staat
centraal. De varkenspest tast de positie van de Nederlandse
varkensmesters op de Europese markt aan wegens het besmettingsgevaar
voor varkensstapels in het buitenland. Totnogtoe hebben de Europese
veterinaire autoriteiten lankmoedig gereageerd. Maar vlak over de grens,
nabij de besmettingshaarden, maken Belgische boeren zich al langere tijd
ernstig zorgen. En wat verder weg de Spaanse.

Het risico van het sluiten van de grenzen had voldoende moeten zijn om
de varkensmesters te doordringen van de eigen verantwoordelijkheid. Het
tegendeel bleek het geval. Voor deze bedrijfstak, die zich al jaren
probeert te onttrekken aan het regulerende mestbeleid, is de overheid al
lang niet meer de partner die het gemeenschappelijke belang van een
goede en verantwoorde marktwerking helpt dienen, maar een tegenstander
die zoveel mogelijk moet worden gedwarsboomd. Dat heeft niet alleen
geleid tot een verstoring van het beheersmechanisme, met alle kwalijke
gevolgen voor de bestrijding van de pest van dien, maar zelfs tot
regelmatige ontduiking van het vervoersverbod, de eerste dam die de
betrokken bewindsman opwierp tegen een toen nog dreigende epidemie.

DE ABSURDITEIT DOET   zich voor dat een overheid die de belangen van een
beroepsgroep op grond van gezamenlijk overeengekomen regelgeving tracht
te dienen, door diezelfde beroepsgroep bij herhaling in de wielen is
gereden. Het moeras van de al maar uitdijende epidemie, waarin de
minister, zijn ambtenaren en de mesters gezamenlijk zijn terechtgekomen,
is ontstaan uit de corporatistische aanpak die de agrarische sector
tientallen jaren lang heeft gekenmerkt. De verantwoordelijkheid in eigen
kring staat hoog in het vaandel, maar als het zo uitkomt wordt die
verantwoordelijkheid gemakshalve op de overheid afgewenteld. Die
vervolgens als boosdoener te kijk wordt gezet.

Het moment voor bezinning op de structurele oorzaken van het mislukte
quarantainebeleid is aangebroken. De overheid kan niet tegelijk voor
zorgzame vader egrave;n voor boksbal spelen. Dat moet zijzelf ook niet
gedogen. Waar dat toe leidt, tonen de extravaganties van de afgelopen
dagen.










