


Paars op ijs





De grenzen van paars   worden scherper zichtbaar nu de coalitiegenoten
zich steeds meer richten op de volgende parlementsverkiezingen en minder
omkijken naar het gesloten regeerakkoord. De tegenstellingen tussen
PvdA, 


VVD  en D66 zijn geen splijtende ruzies, maar de stemming wordt getekend
door irritatie. Nu ieder van de drie partijen zich begint te profileren,
worden compromissen over hangende kwesties lastiger. Wat in de eerste
twee jaar van het links-liberale experiment niet is geregeld, wordt
vooruitgeschoven naar de volgende kabinetsperiode. Deze week was het
drie keer raak: met het financieringstekort in 1998, met de snelweg A4
en met het minimumloon. Inzet zijn steevast tegenstellingen over sociaal
beleid en milieukwesties.

Over de verlenging van de A4, een stuk snelweg tussen Delft en
Vlaardingen, wordt al dertig jaar geruzied en er is inmiddels voor
vijftig miljoen gulden een zanddijk aangelegd waarover de weg zou moeten
lopen. Maar nu willen D66 en PvdA uit ecologische overwegingen dat de A4
verdiept wordt aangelegd. Minister Jorritsma, die daarvoor geen extra
geld heeft en alleen door haar eigen partij wordt gesteund, heeft al
spottend gesproken over ,,de duurste zandbak van Europa''. Gezien de
hopeloze verdeeldheid tussen de coalitiepartijen is een Kamerdebat over
de A4 deze week opnieuw verdaagd - zonder een nieuwe datum voor volgend
overleg.

DE AFSPRAAK   uit het regeerakkoord om werken onder het minimumloon
mogelijk te maken, ging gisteravond in de Kamer volkomen ten onder. Met
frisse tegenzin had minister Melkert een wetsontwerp ingediend op grond
waarvan alleenstaanden tijdelijk konden werken onder het minimumloon.
Maar aangezien deze verplichting niet voor kostwinners zou gelden,
bespeurde D66 een geval van ongelijke behandeling en trok deze partij
haar eerdere steun aan het wetsontwerp in. De PvdA, die er toch al niets
in zag, greep de kans om het 

VVD -stokpaardje te torpederen. Melkert boekte zijn verliezerswinst: hij
kon ternauwernood zijn tevredenheid onderdrukken toen hij aankondigde te
overwegen zijn wetsontwerp dan maar in te trekken. Het probleem van de
langdurige werkloosheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt en de
afwezigheid van financieuml;le prikkels in het gebied tussen
uitkeringen en laagste inkomens uit werk, is in de politieke strijd
vermalen. Zo hielp D66 een handje om in de aanloop naar de verkiezingen
het sociale gezicht van de PvdA te bewaren.

Pijnlijke besluiten nemen is altijd moeilijker dan geld uitgeven. De
regeringspartijen waren dan ook weacute;l eensgezind tevreden over de
hoofdlijnen van de begroting 1998, waarover het kabinet een week geleden
overeenstemming bereikte. Alle partijen kregen wat toebedeeld -
lastenverlichting, armoedebestrijding, investeringen in gezondheidszorg,
onderwijs en infrastructuur - en daarbij werd het laatste stapje in de
sanering van de overheidsfinancieuml;n achteloos naar de toekomst
doorgeschoven. Een stabiel begrotingstekort bij een flink groeiende
economie betekent dat meer geld wordt uitgegeven en minder wordt
bezuinigd. Als Nederland wil voldoen aan de norm van begrotingsevenwicht
volgens het Stabiliteitspact voor de Economische en Monetaire Unie zal
het volgende kabinet met forse ombuigingsoperaties moeten beginnen.

PAARS STAAT   voor de overbrugging van de historische politieke
tegenstellingen tussen liberalisme en sociaal-democratie. Na drie jaar
kabinet-Kok blijkt dat op veel terreinen uitstekend te werken. Maar de
tegenstellingen zijn niet verdwenen. Dat is geen ramp en zelfs goed voor
de politieke duidelijkheid. Het gevaar bestaat evenwel dat het tot
verlamming leidt. Dat zou jammer zijn. De vernieuwingsdrang die het
kabinet bij zijn aantreden presenteerde, moet niet een jaar op ijs
worden gezet.










