


Berekend risico...





PRESIDENT CHIRAC HEEFT   het Franse volk gisteravond opgeroepen zich
opnieuw achter de gaullistische banieren te verzamelen om samen de grote
vraagstukken van de Europese eenwording en Atlantische
herorieuml;ntatie tegemoet te treden. Deze zomer moeten de problemen
van de reorganisatie van de Europese instellingen worden opgelost en
moet Frankrijks aandeel in een nieuwe, uitgebreide NAVO worden
veiliggesteld. Uiterlijk begin volgend jaar moet worden nagegaan of
Frankrijk gereed is voor de euro. Chirac heeft, door de Nationale
Vergadering voortijdig te ontbinden, voor het risico gekozen, maar wel
voor een berekend risico. Als hij het parlement zijn termijn had laten
uitdienen, had hij van twee kwaden het slechtste gehad. De
regeringsmeerderheid had dan een campagne moeten voeren, belast met de
extra bezuinigingen die Frankrijk dit jaar niet meer kan ontlopen.


De presidenten van de Vijfde Republiek hebben zich in navolging van De
Gaulle aangewend zich als republikeinse monarchen te presenteren. In die
sfeer was ook nu weer de presidentieuml;le televisietoespraak gehouden,
compleet met de Marseillaise en met de tricolore en het Elyseacute;e in
beeld. Met gedragen stem, zoals te doen gebruikelijk, vroeg de president
de Fransen om hun steun. Het ongebruikelijke van zijn besluit - dat
herinnert aan het prerogatief van een Britse premier - droeg bij aan het
dramatisch effect. Hier bood zich een leider aan die eenheid nodig heeft
om zijn historische taak te volbrengen.

HET RISICO dat Chirac loopt heet cohabitation: staatshoofd
en regering van verschillende politieke kleur. De president kent de
bezwaren van de constructie. Zelf heeft hij onder Mitterrand een
regering van rechtse signatuur geleid. Maar Chirac weet dat deze vorm
van politiek evenwicht onder de Franse kiezers niet populair is, en dat
de socialisten nog heel wat hebben goed te maken. De socialistische
leider, Jospin, is onbeproefd en mist het bijzondere charisma van zijn
voorganger. Daar staat tegenover dat behoud van de parlementaire
meerderheid de president in staat stelt om, gesteund door een hernieuwd
mandaat, een nieuwe regering te vormen en een nieuw begin te maken.

De manoeuvre van Chirac zet de onderhandelingen in de
Intergouvernementele  Conferentie over de herziening van het Verdrag van
Maastricht verder onder druk. Niet langer is alleen de Britse aandacht
door aanstaande verkiezingen afgeleid. De data van de Franse stembusgang
laten wel heel weinig respijt voor een degelijke afronding van de IGC op
de Europese top in juni in Amsterdam. Chirac heeft er met zijn
beslissing geen geheim van gemaakt dat die onderneming voor hem niet op
de eerste plaats komt. De resultaten van de conferentie zullen naar
verwachting toch al minimaal zijn, ook als gevolg van kortsluitingen die
zich voordoen langs de zogenoemde Frans-Duitse as. De sanering van
Frankrijks staatshuishouding heeft nu prioriteit.


...en een gok



DE VERVROEGDE FRANSE  verkiezingen vormen een gok voor de Economische en
Monetaire Unie (EMUhet plan voor een Europese munt in 1999. De
onzekerheid is toch al groot omdat de sleutellanden Duitsland en
Frankrijk hoogstwaarschijnlijk niet op tijd aan de toelatingscriteria
voor de overheidsfinancieuml;n zullen voldoen. Weken van
verkiezingsretoriek kunnen leiden tot valuta-onrust op de
financieuml;le markten en dat komt een soepele opmaat naar het besluit
over de euro natuurlijk niet ten goede.

Het zit de EMU toch al niet mee. Amper drie weken geleden leken de
ministers van Financieuml;n in Noordwijk de laatste technische
obstakels te hebben geslecht. Maar het negatieve economische nieuws
heeft zich daarvan niets aangetrokken. Met de Duitse
overheidsfinancieuml;n gaat het nog steeds bergafwaarts en ook voor
Frankrijk circuleren getallen voor het begrotingstekort die niet zijn te
rijmen met de maximale norm van drie procent uit het verdrag van
Maastricht. De Duitse minister van Financieuml;n, Waigel, heeft al
gezinspeeld dat hij niet strikt wil vasthouden aan het lang gekoesterde
uitgangspunt 'drie procent is drie procent', terwijl de president van de
Bundesbank gisteren nog eens heeft herhaald dat uitstel wenselijk is als
de toelatingscriteria niet tijdig bereikt worden.

DE sociaal-democratische oppositie, zowel in Duitsland als in Frankrijk,
voert ondertussen de druk tot uitholling van het begrotingscriterium
verder op. De recordhoogte van de werkloosheid in beide landen draagt
niet bij aan de versterking van het politieke en maatschappelijke
draagvlak voor verdergaande ombuigingen. Maar zolang openbreking van het
Verdrag van Maastricht uitgesloten mag worden geacht, betekent iedere
belofte van minder bezuinigingen een verhulde oproep tot uitstel.

De koers naar de euro dreigt zo vast te lopen op de weerstand tegen
verdere bezuinigingen, de politieke agenda van verkiezingen en het
tijdpad van Maastricht. Als Chirac wint, heeft hij een politiek mandaat
om met een tussenbegroting de overheidsfinancieuml;n voor 1997 op orde
te brengen, maar dan wachten er toch weer nieuwe bezuinigingen in 1998
om de eenmalige maatregelen van dit jaar te kunnen opvangen. De
parlementsverkiezingen zijn een verkapt referendum over de euro, zonder
dat de uitslag zekerheid verschaft over het tijdig doorgaan van de EMU.
Zolang Duitsland er niet in slaagt om zijn begrotingstekort te
beteugelen, staat het begin van de monetaire unie op losse schroeven.




DE GOK  van Chirac heeft dan niets anders opgeleverd dan de dreiging van
een nieuwe golf van onrust in de financieuml;le markten. Het is niet
buitensporig om eraan te herinneren dat het vorige Franse referendum,
uitgeschreven door president Mitterrand in september 1992 over het
Verdrag van Maastricht, een van de aanleidingen was voor de speculatieve
aanval op het Europese Monetaire Stelsel. Daarbij werden de perifere
munten weggespeeld en kon de Franse franc slechts met de grootste moeite
stand houden.

  








