


De sjaal van Melkert





DE WINTER VIEL vroeg in dit jaar en toen het ijs dik genoeg was voor de
Elfstedentocht vond minister van Sociale Zaken Melkert dat het tijd was
voor een koudetoeslag voor de minima. Uitgedost met een dikke sjaal en
een winterse jas had hij in het goed verwarmde gebouw van de Tweede
Kamer de televisieploegen opgetrommeld voor een belangwekkende
verklaring. De Kamer was weliswaar met reces, maar hier kondigde de
minister zijn hulp aan voor het kleumende volk. Iedereen heeft recht op
warmte, zei hij met gevoel voor publiciteit, en een kabinet dat armoede
serieus neemt mag niet laten gebeuren dat de mensen de kachel een
graadje lager zetten.


Het gebaar viel niet goed bij de collega's in het kabinet, zeker niet
bij de beheerder van de schatkist. Gelukkig volgden op de strenge dagen
in januari milde weken in februari en maart, zodat de stookkosten deze
winter per saldo niet extreem hoog zijn geweest. Dat stelt de minister
van Sociale Zaken voor een nieuw dilemma: moest er na de koudetoeslag
een warmtekorting worden opgelegd?





DE GRILLIGHEID van het weer kan moeilijk het begrotingsbeleid
doorkruisen. Bij zijn aantreden in 1994 heeft het kabinet-Kok gekozen
voor een uitgavenkader: over de begrotingsuitgaven zijn afspraken
gemaakt die onafhankelijk zijn van de mee- en tegenvallers bij de
inkomsten. Deze uitgavendiscipline werkt goed en levert een belangrijke
bijdrage aan de verlaging van het overheidstekort. Naleving van het
uitgavenkader verklaart ook de afwezigheid van permanent
begrotingsgekibbel zoals gebruikelijk in voorgaande kabinetten.

Het kabinet begint deze weken aan de voorbereidingen voor de begroting
1998. Die is politiek belangrijk, want in de lente van 1998 worden
verkiezingen gehouden en de regeringspartijen willen ongetwijfeld een
'voel-goed'-sentiment bij de kiezers scheppen. Nu de
overheidsfinancieuml;n nagenoeg op orde zijn, de economie voortraast en
de belastingmeevallers zich opstapelen, kijken de uitgavenministers
begerig naar de schatkist. Ze hebben in totaal zo'n vijftien miljard
gulden aan wensen voor 1998 ingediend.

Minister Zalm (Financieuml;n) staat voor de ongemakkelijke taak om
gretig graaien te voorkomen. Het uitgavenkader komt hem daarbij zeer van
pas, want dit is de politieke meetlat waarlangs Zalm de aanvaardbaarheid
van de claims van zijn collega's berekent. Binnen het uitgavenkader is
alles mogelijk, extra claims moeten door verschuivingen binnen de
departementale begrotingen worden ogpevangen en er zijn nog altijd
suggesties voor ombuigingen omdat ministeries niet alle begrote uitgaven
realiseren.



CLAIMS VOOR extra uitgaven in 1998 liggen bij Onderwijs
(klassenverkleining), Justitie (verruiming van de opvang van tbs'ers),
infrastructuur, thuiszorg, werkgelegenheid en armoedebestrijding. Maar
de animo om Melkert tegemoet te komen is in Den Haag niet erg groot. De
koudetoeslag is al min of meer afgeschoten en misschien was het daarom
dat Melkert liet uitlekken honderd gulden armoedetoeslag te zoeken voor
de minima met kinderen.

De komende weken zullen er ongetwijfeld vaker plannetjes van
bewindslieden in de openbaarheid komen. De eerste plenaire bespreking in
het kabinet over de uitgaven '98 staan over veertien dagen op de agenda.
Intussen verricht Zalm zijn bilaterale vormingswerk om alle ministers
tevreden te stellen. En om het uitgavenkader in stand te houden.










