


Veiligheid in Europa





FRANSEN EN DUITSERS hebben voorgesteld om samen met Amerikanen, Britten
en Russen om de tafel te gaan zitten om eens rustig door te praten over
het voornemen de NAVO uit te breiden met voormalige lidstaten van het
Warschaupact. Het Franse dagblad Le Monde doet dit plan denken aan een
voorstel van president De Gaulle uit de jaren zestig voor de instelling
van een directorium binnen het Atlantisch Pact bestaande uit de VS,
Groot-Brittannieuml; en Frankrijk. De generaal wilde dat Frankrijk deel
had aan de zogenoemde special relationship die volgens hem Amerikanen en
Britten met elkaar verbond. De Amerikanen gaven overigens niet thuis.


Ook nu weer heeft Washington negatief gereageerd op het idee om zelfs
maar een directorium ad hoc van de groten in het leven te roepen.
Vermoedelijk niet zozeer om de kleinere lidstaten van de NAVO niet voor
het hoofd te stoten, maar eerder om zelf de regie van het gesprek met de
Russen vast in handen te houden. De Amerikaanse aanpak is helder: de
secretaris-generaal van de NAVO heeft een mandaat om het Kremlin te
peilen over het voorstel de verhouding tussen de Russische Federatie en
een uitgebreide NAVO te regelen in een handvest. In juli zullen in
Madrid de invitaties worden vastgesteld aan de kandidaatleden. Tijdens
de aanstaande top tussen de presidenten Clinton en Jeltsin zal een en
ander zeker op de agenda staan.

BIJ DE UITBREIDING van de NAVO gaat het om een keuze voor een van de
twee in de aanbieding zijnde Europese veiligheidsstelsels. Het eerste is
klassiek Atlantisch, in de zin dat het uitgaat van een Amerikaans
primaat stoelend op de economische, militaire en politieke macht van de
Verenigde Staten. Het andere veronderstelt een collectief beheerd
evenwicht binnen de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa. In Rusland circuleren ideeeuml;n om de OVSE uit te rusten
met een Veiligheidsraad naar het model van de Verenigde Naties. Daarin
zouden de VS, de Europese Unie en de Russische Federatie permanente
leden moeten zijn in het bezit van een vetorecht. In het verdrag dat de
Russen eventueel met een uitgebreide NAVO wensen te sluiten zullen zij,
naar mag worden verwacht, pogen elementen van dit idee onder te brengen.

Het voorstel van president Chirac, welwillend ontvangen door kanselier
Kohl, om in een bijeenkomst van vijf grote Atlantische en Europese
landen de onderlinge verhoudingen te regelen, komt in de buurt van de
Russische voorstelling van zaken. Natuurlijk zal worden volgehouden dat
de NAVO-leden tijdens zo'n ontmoeting eacute;&eacute;n partij vormen en
de Russen de andere. Maar in het Kremlin is men op de hoogte van de
nuances die bestaan tussen hun gesprekspartners. De gedachte dat in het
Russische model voor de Europese Unie is voorzien in een volwaardige
stem, spreekt zeker de Fransen aan. Vandaar ook de bereidheid van Parijs
om verder te gaan dan het handvest dat de Amerikanen willen en een
verdrag te overwegen zoals Moskou zich dat wenst.

MET DE VOORTVARENDHEID die de nieuwe Amerikaanse minister van
Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, eigen is, heeft zij de
Europeanen de pas afgesneden. In de NAVO-raad zal zij straks de partners
willen herinneren aan wat eerder is afgesproken: de uitbreiding van de
NAVO is eacute;&eacute;n ding, de betrekkingen met de Russische
Federatie zijn iets anders. Dat betekent niet dat de VS niet bereid zijn
te offeren op het altaar van de goede verhoudingen met het Kremlin van
Jeltsin. Alleen, de Amerikanen zullen aantal en omvang van die offers
zelf willen bepalen.











