


Verzoening in Amerika





MET EEN GEDRAMATISEERDE oproep aan alle Amerikanen om gezamenlijk het
economische succes van de afgelopen jaren te vertalen in een schoner
milieu, beter onderwijs en betere gezondheidszorg voor iedereen,
veiligheid op straat en, niet als laatste, een evenwichtige begroting en
een doelmatigere overheid heeft president Clinton het begin van zijn
tweede ambtstermijn gemarkeerd. De jaarlijkse boodschap State of the
Union aan het Congres en de natie stond dit keer in het teken van
verzoening en zelfhulp. De kloof tussen de partijen moet worden gedicht,
het land, op weg naar de 21ste eeuw, verdient dat. Gevorderde studenten
zullen worden betrokken bij het lesgeven aan kinderen met een
achterstand. Van bedrijven, kerken en maatschappelijke organisaties
wordt een uiterste inspanning verwacht om mensen die vegeteren aan de
onderkant van de samenleving werk en zelfrespect te verschaffen.


Het presidentieuml;le programma wijkt niet wezenlijk af van de lijn die
Clinton tijdens de verkiezingscampagne van vorig jaar heeft getrokken.
Zij het dat de constellatie in het Congres, waar de Republikeinen de
meerderheid hebben behouden, hem dwingt tot samenwerken. De benoemingen
op belangrijke kabinetsposten van personen die de meerderheid in het
Congres welgevallig zijn, konden al worden begrepen als een eerste
signaal van deze aanpak. De doctrine van begrotingsevenwicht en het
conservatieve karakter van de volksvertegenwoordiging laten de president
weinig ruimte voor radikale projecten als zijn, mislukte,
hervormingspoging van vier jaar geleden op het terrein van de
gezondheidszorg.

Na zijn omzwervingen door een radikaler politiek landschap is Clinton
weer de gematigde Democraat van weleer die beseft dat het midden de
politieke ruimte bepaalt. Nu ook de Republikeinse leiders in het Congres
hebben begrepen dat de kiezers niet van hun al te revolutionaire
ideeeuml;n zijn gediend - Newt Gingrich, de man van het 'Contract met
Amerika' van 1994, is zwaar aangeslagen - is er wellicht een basis voor
voorzichtige aanpassingen in de komende jaren. Retoriek moet verbloemen
dat de politiek niet alle antwoorden heeft.

MET HET VOORNEMEN de NAVO uit te breiden met voormalige lidstaten van
het Warschaupact heeft de buitenlandse politiek van deze president toch
een zekere dynamiek gekregen. De relaties met Rusland zijn door die
plannen onder druk komen te staan. Inmiddels is er een heel scala aan
tegemoetkomingen bedacht die het Kremlin moeten overtuigen dat de
Atlantische bondgenoten geen kwaad in de zin hebben. Overigens zal de
Russische leiders een stem in het NAVO-kapittel worden geweigerd. Een
iets zwaardere Russische stem in het politieke beraad van de
'G-7-plus-een', de groep van grote geiuml;ndustrialiseerde landen met
Rusland als gast, wordt voldoende compensatie geacht, aangevuld met een
opwaardering van de Russische rol in het Partnerschap voor Vrede.

Zoals gebruikelijk in zijn jaarlijkse boodschappen wijdde de president
weinig woorden aan de internationale verhoudingen. Noord-Korea en China
kregen extra aandacht, het belang van Oost-Azieuml; en de Pacific werd
vooral besproken in economische termen. Toenemende vervlechting zal de
weg openen voor vrede, vrijheid en democratie in dit deel van de wereld,
althans volgens de zienswijze van Clinton. Met Peking zullen
staatsbezoeken worden uitgewisseld, een bewijs dat Washington China in
de eerste plaats wil beschouwen als een opkomende macht, waarmee het
goed zaken doen is.

DE VS BLIJVEN betrokken bij de wereld. Isolationisme is geen alternatief
en politiek Amerika erkent en aanvaardt dat. De Amerikaanse aanwezigheid
in potentieuml;le spanningsgebieden garandeert evenwicht en zonodig
crisisbeheersing, maar dat betekent niet dat de VS zich in allerlei
lokale conflicten zullen laten betrekken. Opmerkelijk was dat de
president, sprekend over Bosnieuml;, het voorgenomen Amerikaanse
vertrek niet aanroerde. Nu na de verkiezingen de binnenlandse politieke verhoudi
ngen zich enigszins
stabiliseren, was daarvoor kennelijk geen aanleiding.











