


Technolease





EN ZO WAS ER in de toch al zo turbulente nadagen van het
kabinet-Lubbers/Kok bijna nog een bewindspersoon voortijdig vertrokken.
De staatssecretaris van Financieuml;n, M. van Amelsvoort, heeft in juli
1994 toen het kabinet reeds volop demissionair was, serieus met de
gedachte gespeeld af te treden. Hij had grote moeite met de
'technolease-constructie' tussen de Rabobank en de noodlijdende
vliegtuigbouwer Fokker waaraan het kabinet zijn goedkeuring diende te
hechten. Een fiscale constructie waarvan niet alleen Fokker, maar vooral
ook de Rabobank beter werd, zoals blijkt uit een uitvoerige
reconstructie die eind vorige week in deze krant is gepubliceerd.


De twijfel van de staatssecretaris was gevoed door adviezen van de onder
hem ressorterende belastingdienst. Van die zijde werd er onder andere op
gewezen dat deze regeling de schatkist honderden miljoenen guldens zou
kunnen kosten, een precedent voor andere bedrijven kon scheppen en
problemen zou kunnen opleveren met de Brusselse regelgeving. Een advies
is echter maar een advies. Het is uiteindelijk de politiek die beslist.
Dat is dan ook tijdens eacute;&eacute;n van de laatste vergaderingen
van het kabinet-Lubbers gebeurd. De bezwaren van Van Amelsvoort, maar
ook die van minister van Sociale Zaken De Vries, werden terzijde
geschoven en de technolease-regeling voor Fokker kreeg het groene licht.

HET PRINCIPE 'de regering regeert en het parlement controleert' was
overigens ook in deze zaak weer ver te zoeken. In feite werkten de
specialisten uit de Tweede Kamer en de betrokken bewindslieden hand in
hand. Nu is dit bij majeure kwesties vanzelfsprekend wel vaker het
geval. Zeker als het gaat om de belangen van ondernemingen is het niet
ongebruikelijk dat de regering de volksvertegenwoordiging in een vroeg
stadium in een vertrouwelijk beraad bij de afwegingen betrekt en
sondeert. Cruciaal daarbij is wel dat de informatie die van de zijde van
de regering wordt verstrekt volledig is. Juist bij dit punt zijn de
nodige vraagtekens te plaatsen.

De technolease-constructie is in eerste instantie ontwikkeld voor
Philips, later voor Fokker. Door zijn technologische kennis te
'verkopen' aan de Rabobank en deze vervolgens terug te huren, kon
Philips direct over geld beschikken. Het was een ingenieuze regeling die
pas later in de openbaarheid kwam. Dat wil zeggen: gedeeltelijk. De
omvang van de bedragen bleef onbekend, zoals ook onduidelijk was wat nu
het batig saldo van deze operatie voor de Rabobank was. Dat er,
voorzichtig gezegd, het eacute;&eacute;n en ander op de totstandgekomen
regeling viel af te dingen, heeft ook de Algemene Rekenkamer in een
later stadium kenbaar gemaakt.

Het feit dat de technolease-constructie niet meer bestaat is ook
veelzeggend. Door kort na zijn aantreden als staatssecretaris van
Financieuml;n de regeling af te schaffen gaf de PvdA'er Vermeend de
ambtenaren die zijn voorganger Van Amelsvoort al voor de gevolgen hadden
gewaarschuwd met terugwerkende kracht alsnog gelijk.

WAAR HET NU om gaat is allereerst het antwoord op de vraag of de Tweede
Kamer die indertijd instemde met de technolease-constructie volledig op
de hoogte was van de financieuml;le gevolgen. Uit de eerste reacties
van parlementarieuml;rs valt op te maken dat dit althans voor een groot
aantal onder hen niet het geval was. Bovendien blijkt een deel van de
Kamer verrast door de 'winst' die er voor de Rabobank aan de regeling
vastzat.

Los daarvan zijn er nog een aantal vragen op het bestuurlijk-politieke
vlak te stellen. Hoe demissionair gedroeg premier Lubbers zich? Wat was
bijvoorbeeld de rol van toenmalig minister van Financieuml;n Kok in het
geheel? Waarom hield hij zich zo afzijdig? En wat te denken van de
voorzitter van de vaste Tweede-Kamercommissie voor economische zaken, H.
Vos, die opdracht gaf bandopnamen van vertrouwelijk overleg te wissen.
Het is maar een greep uit de reeks van vragen die naar aanleiding van de
technolease-constructie en de nasleep ervan kan worden gesteld.
Duidelijkheid is nu geboden. Een Tweede Kamer die zichzelf respecteert
gaat zelf op zoek naar die duidelijkheid.











