


De CDA-familie





ALS HET AAN het CDA ligt, valt er bij de volgende verkiezingen voor de
Tweede Kamer in elk geval wat te kiezen. Meer en meer profileren de
christen-democraten zich als deacute; gezinspartij. Het gisteren
gepresenteerde rapport van het wetenschappelijk instituut van het CDA
over een christen-democratisch familie- en gezinsbeleid is daarvan
opnieuw een illustratie. CDA-fractievoorzitter Heerma, die het eerste
exemplaar van de nota kreeg aangeboden, hield in zijn dankwoord dan ook
niet op te onderstrepen dat het CDA nu zeer bewust voor een uitgesproken
gezinspolitiek gekozen had.


Een zo nadrukkelijk uitgedragen keuze voor het gezin, doet vermoeden dat
er ook een aanzienlijke politieke beweging tegen het gezin is. Maar de
bewijsvoering daarvoor is van CDA-zijde nogal mager. In het rapport
wordt gesproken over ,,beeldvorming'' waaruit naar voren komt dat
Nederland niet meer is geiuml;nteresseerd in gezinsvorming. ,,Beleid
gericht op de emancipatie van de vrouw lijkt de plaats ingenomen te
hebben van beleid gericht op gezinnen'', aldus de notitie. Twee alinea's
verder wordt echter gesteld dat ,,de emancipatie van de vrouw een
onomkeerbaar proces is''. Maar dat betekent dat de emancipatie niet
zozeer het gevolg is van bewust beleid. Het heeft er dan ook meer de
schijn van dat het CDA omwille van het eigen politieke profiel een
kunstmatige tegenstelling creeuml;ert. Iets dat overigens een goed
gebruik is in de politiek. 

,,DE VERZWEGEN KEUZE van Nederland'' heet het
rapport van dit wetenschappelijk instituut. Deze titel is nogal grotesk
tegen de achtergrond van de constatering in hetzelfde rapport dat de
Nederlandse bevolking nog steeds in overgrote meerderheid voor het gezin
kiest. Die keuze wordt ook helemaal niet verzwegen zoals iedereen
dagelijks kan zien. Dat is dan ook de worsteling van het CDA: de partij
afficheert zich als gezinspartij, terwijl Nederland in meerderheid voor
het gezin kiest. Wel zijn de interne verhoudingen binnen het gezin
anders dan vroeger: het model waarbij vader buitenshuis werkt en moeder
thuis voor de kinderen zorgt, raakt steeds meer verouderd. Tussen 1975
en 1994 is de arbeidsdeelname van gehuwde vrouwen verdrievoudigd. Dit is
een ontwikkeling die het CDA ten volle ondersteunt. De partij spreekt
niet voor niets over een ,,modern gezinsbeleid'' en koppelt daaraan de
vraag hoe de functie van het gezin kan worden ondersteund zonder dat
,,het erfgoed van de emancipatie'' teniet wordt gedaan.

In de uitwerking van een dergelijk beleid, kan een partij als het CDA,
die verantwoordelijkheid in eigen kring als leidend beginsel hanteert,
eigenlijk niet veel meer dan enkele financieuml;le randvoorwaarden
stellen. Dat zijn dan ook de tastbare elementen in het rapport. Het CDA
kiest voor de invoering van zorgloon, hogere kinderbijslag voor gezinnen
op minimumniveau en enkele fiscale maatregelen. Zo stelt de commissie
die het rapport heeft opgesteld voor om het huurwaardeforfait te laten
dalen naarmate er meer kinderen in een gezin zijn. Ook bij de hoogte van
het arbeidskostenforfait zou rekening moeten worden gehouden met het
aantal kinderen. Daarmee onderscheidt de partij zich van de huidige
trend die gericht is op verdere individualisering van zowel het fiscale
als het sociale zekerheidsstelsel. Aan de andere kant heeft ook het
kabinet-Kok, bijvoorbeeld in het 'armoededebat', duidelijk gemaakt een
speciaal oog te hebben voor gezinnen op minimumniveau met kinderen. Zo
wordt het debat over het gezinsbeleid al weer snel een debat over de
maatvoering en de instrumenten en niet zozeer over het principe. 

IN NAAM VERTOONT het gezinsbeleid dat het CDA nu in het vaandel voert
overeenkomsten met de 'family-value'-beweging die zeer actief is in de
Verenigde Staten. Maar de praktische uitwerking is van een geheel andere
orde. Waar de Amerikaanse beweging op dit punt een moreel oordeel van de
overheid verlangt, zegt het CDA juist een gezinsbeleid te willen voeren
zonder moralisering en zonder overheidsdwang. De partij zou die keuze
niet eens kunnen maken. Het CDA is daarvoor onder invloed van het eigen
'Vrouwenberaad' te verlicht geworden. Het CDA kiest voor het gezin; het
moderne gezin wel te verstaan. Maar zolang de andere partijen niet echt
teacute;gen het gezin kiezen, is
de keuze die het CDA nu biedt zeer betrekkelijk.











