Zorgen over beheer van pensioengeld
Door een onzer redacteuren 
APELDOORN, 9 AUG. De Verzekeringskamer maakt
zich zorgen over de kwaliteit van de bestuurders van de Nederlandse
pensioenfondsen. De kennis van de bestuurders, formeel verantwoordelijk
voor het beheer van 600 miljard vermogen, blijkt steeds minder
toereikend.
,,Bestuurders lopen steeds meer achter. De kloof tussen wat men doet en
wat men weet groeit'', zegt voorzitter A. Vermaat van de
Verzekeringskamer, die toezicht houdt op de ongeveer 1100 Nederlandse
pensioenfondsen. Vorig jaar kwamen dertien fondsen in problemen.
Pensioenfondsen zijn hun vermogen de afgelopen jaren actiever gaan
beleggen, ook in complexe financieuml;le produkten als derivaten. Zij
staan onder toenemende druk om door hoge beleggingsrendementen de
premiekosten van de werkgever te minimaliseren. De pensioenfondsen
profileren zich bovendien meer als financieuml;le supermarkten, die
naast pensioenen ook verzekeringen aanbieden en inspringen als de
overheid zich terugtrekt uit sociale zekerheid.
Het is voor de Verzekeringskamer de vraag of besturen op deze
ontwikkelingen voldoende controle houden. De besturen zijn samengesteld
uit vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers. Het dagelijks
beleid bij pensioenfondsen is in handen van een directie.
,,Een bestuur moet alle kennis in huis hebben'', vindt Vermaat. ,,Al
hoeft het die niet zelf te hebben. Het kan ook een adviseur inhuren, of
een second opinion inwinnen.'' Hij ziet steeds meer risico van
zwakke plekken in de huidige constructie, met een gekozen bestuur en een
aangestelde directie: ,,Wie controleert hen? Er zijn geen commissarissen, zoals 
bij grote
bedrijven.''
De afgelopen jaren werd de pensioenwereld twee keer opgeschrikt door
problemen bij twee grote ondernemingspensioenfondsen. De faillissementen
van Daf en Fokker sloegen bij beide fondsen een gat in de vermogens die
nodig zijn voor de zogeheten af-financiering van de toekomstige
pensioenverplichtingen. Vermaat zegt dat er formeel niets op deze
pensioenfondsen en bedrijven is aan te merken omdat de toegepaste
financieringsmethode (in de pensioenfondswereld bekend als het 65-x
systeem) wettelijk is toegestaan. Vermaat dringt er bij het ministerie
van Sociale Zaken op aan haast te maken met een wetsvoorstel om aan het
65-x systeem een einde te maken.
Het verscherpte toezicht van de Verzekeringskamer richt zich onder meer
op het gebruik van complexe financieuml;le instrumenten, zogeheten
derivaten. De komende maanden houdt de Verzekeringskamer een enqute naar
het gebruik van deze financieuml;le hoogstandjes. De Verzekeringskamer
is extra alert, vertelt directeur toezicht R. van Dam, als het
pensioenfonds een actieve belegger is die druk effecten koopt en
verkoopt. ,,Het wordt een wereld van snelle jongens en snelle meiden.
Morgen kan er een Nick Leeson opstaan. Bij Barings was op papier ook
alles goed geregeld, maar ging het toch fout.''
